Chế độ ăn nhiều rau củ và trái cây từ lâu được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Tổ chức Tim mạch Anh khuyến nghị mỗi người nên ăn ít nhất 5 khẩu phần trái cây và rau mỗi ngày. Một khẩu phần rau hoặc trái cây tươi tương đương khoảng 80g.
Trong số các loại rau củ, củ dền được chú ý nhờ hàm lượng nitrat tự nhiên cao. Bác sĩ tim mạch Francesco Lo Monaco cho rằng loại củ này có nhiều đặc tính có lợi đối với hệ tim mạch.
Nitrat trong củ dền tác động đến mạch máu
Củ dền chứa nhiều nitrat vô cơ. Sau khi được đưa vào cơ thể, nitrat có thể tham gia quá trình tạo oxit nitric. Hợp chất này giúp mạch máu giãn ra, từ đó hỗ trợ lưu thông máu và điều hòa huyết áp.
Một số nghiên cứu cho thấy nước ép củ dền giàu nitrat có khả năng làm giảm huyết áp ở một số nhóm người. Tuy nhiên, mức độ tác động phụ thuộc vào liều lượng, tình trạng sức khỏe và thời gian sử dụng.
Nitrat tự nhiên không chỉ có trong củ dền. Các loại rau lá xanh như cải xoăn, rau bina và cần tây cũng là những nguồn cung cấp hợp chất này.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Củ dền, cải xoăn, rau bina và cần tây đều là những thực phẩm cung cấp nitrat tự nhiên (Ảnh: Getty).
Một số bằng chứng còn cho thấy thực phẩm giàu nitrat có thể tác động đến chức năng của lớp nội mô bao phủ bên trong mạch máu. Nội mô khỏe mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì khả năng co giãn của động mạch và điều hòa dòng máu.
Các nghiên cứu ở người lớn tuổi cũng ghi nhận nước ép củ dền có thể cải thiện một số chỉ số phản ánh chức năng mạch máu.
Bên cạnh nitrat, củ dền còn chứa betalain và nhiều hợp chất chống oxy hóa. Các chất này đang được nghiên cứu về khả năng hạn chế stress oxy hóa và phản ứng viêm, những yếu tố có liên quan đến sự phát triển của bệnh tim mạch.
Người tiểu đường ăn 100g củ dền mỗi ngày trong 8 tuần
Một nghiên cứu công bố năm 2021 đã đánh giá tác động của củ dền sống đối với 44 người mắc tiểu đường type 2, có độ tuổi trung bình khoảng 57.
Những người tham gia ăn 100g củ dền sống mỗi ngày. Sau 8 tuần, các nhà nghiên cứu ghi nhận sự cải thiện ở một số chỉ số chuyển hóa.
Đường huyết lúc đói trung bình giảm khoảng 13,5mg/dl. Chỉ số HbA1c, phản ánh mức đường huyết trung bình trong thời gian dài, giảm khoảng 0,34%.
Một số chỉ số khác như homocysteine, men gan và khả năng chống oxy hóa của cơ thể cũng có sự thay đổi.
Chức năng nhận thức của những người tham gia cũng có sự cải thiện sau thời gian nghiên cứu.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Nghiên cứu ghi nhận một số chỉ số chuyển hóa được cải thiện ở người mắc tiểu đường type 2 sau 8 tuần ăn 100g củ dền sống mỗi ngày (Ảnh: Getty).
Tuy nhiên, nghiên cứu có nhiều hạn chế. Số người tham gia tương đối ít và không có nhóm đối chứng để so sánh. Thời gian theo dõi cũng chỉ kéo dài 8 tuần.
Đặc biệt, những người tham gia vẫn tiếp tục sử dụng thuốc điều trị tiểu đường như metformin hoặc glibenclamide trong thời gian nghiên cứu. Vì vậy, không thể khẳng định những thay đổi ghi nhận được hoàn toàn do củ dền.
Bác sĩ Francesco Lo Monaco cũng lưu ý củ dền không thể thay thế thuốc được bác sĩ chỉ định trong điều trị tăng huyết áp, tiểu đường hoặc các bệnh tim mạch.
Các chuyên gia khuyến cáo thay vì tập trung vào một loại thực phẩm riêng lẻ, người dân nên duy trì chế độ ăn cân bằng với nhiều loại rau, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ.