Não mô cầu gây ra những biến chứng nguy hiểm gì?

Viêm màng não và nhiễm trùng huyết do não mô cầu

Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC), vi khuẩn não mô cầu gây ra hai thể bệnh phổ biến và nguy hiểm nhất là viêm màng não và nhiễm trùng huyết.

Những triệu chứng ban đầu thường rất dễ nhầm lẫn với các bệnh cúm thông thường như sốt cao, đau đầu.

Khi bệnh trở nặng, người bệnh bắt đầu xuất hiện các biểu hiện như cứng cổ, lơ mơ, lú lẫn, thay đổi trạng thái tinh thần, buồn nôn hoặc nôn liên tục và đặc biệt là hội chứng sợ ánh sáng (nhạy cảm bất thường khi nhìn vào nguồn sáng).

Một thể bệnh nguy hiểm khác khi nhiễm vi khuẩn não mô cầu là nhiễm trùng huyết - tình trạng vi khuẩn xâm nhập vào máu và gây nhiễm trùng. Các biểu hiện ban đầu bao gồm sốt cao kèm theo cảm giác ớn lạnh, da nổi bông, mệt mỏi, đau nhức các khớp, cơ.

Người bệnh cũng có thể bị tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn mửa. Sau đó trên da người bệnh sẽ xuất hiện những vết ban màu tím sẫm rất đặc trưng. Ở giai đoạn muộn hơn, người bệnh có thể rơi vào tình trạng sốc nhiễm khuẩn và đe dọa tính mạng.

Các biến chứng và di chứng nguy hiểm do não mô cầu

Một biến chứng nguy hiểm của nhiễm trùng huyết do vi khuẩn não mô cầu gây ra là tình trạng hoại tử đầu chi. Do độc tố của vi khuẩn phá hủy mạch máu và gây ra hiện tượng đông máu rải rác trong lòng mạch, dòng máu nuôi dưỡng các chi bị tắc nghẽn. Các mảng hoại tử đen xuất hiện trên da và nhanh chóng lan rộng.

Trong nhiều trường hợp, để bảo toàn tính mạng cho bệnh nhân, các bác sĩ bắt buộc phải thực hiện phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tay, chân bị hoại tử.

Bên cạnh đó, theo thống kê từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC Hoa Kỳ), có 10 - 15% người mắc bệnh viêm màng não do vi khuẩn não mô cầu sẽ tử vong ngay cả khi được điều trị bằng kháng sinh.

Trong số những người sống sót, khoảng 1/5 phải gánh chịu những di chứng nặng nề suốt đời. Những di chứng này bao gồm tổn thương não, điếc, suy giảm chức năng thận nghiêm trọng và các vấn đề tâm lý kéo dài như lo âu, trầm cảm hay rối loạn căng thẳng sau sang chấn.

Tiếp xúc với người mắc não mô cầu có bị lây bệnh không?

Nhiều người không khỏi hoang mang khi biết bản thân hoặc người thân vô tình tiếp xúc với người bệnh não mô cầu. Tuy nhiên, tiếp xúc không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ mắc bệnh.

Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Điều đáng lưu ý là loại vi khuẩn này có thể khu trú ở vùng mũi, họng của người hoàn toàn khỏe mạnh mà không gây ra bất kỳ triệu chứng nào, y học gọi đây là hiện tượng “người lành mang trùng”.

Thực tế, tỷ lệ người lành mang trùng trong cộng đồng dao động từ 10% đến 20% và có xu hướng tăng cao khi có dịch lưu hành. Tuy nhiên, việc vô tình gặp mặt hay đứng gần người lành mang vi khuẩn trong thoáng chốc không đồng nghĩa với việc bạn chắc chắn sẽ bị nhiễm và phát bệnh.

Khi nào tiếp xúc mới thực sự có nguy cơ?

Vi khuẩn não mô cầu lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp (khi ho, hắt hơi) hoặc tiếp xúc gần. Nguy cơ lây nhiễm thực sự ở mức cao nếu bạn có sự tiếp xúc thường xuyên, mật thiết và kéo dài với nguồn bệnh.

Cụ thể, nguy cơ lây nhiễm tăng khi có sinh hoạt, học tập hoặc làm việc cùng người bệnh trong không gian kín (chung nhà, chung phòng trọ, nơi làm việc); có tiếp xúc trực tiếp ở cự ly gần với dịch tiết mũi họng (hôn, dùng chung ly chén, bàn chải đánh răng hoặc vật dụng cá nhân có dính dịch tiết); trực tiếp chăm sóc, điều trị người bệnh nhưng không trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ y tế.

Cần làm gì khi xác định có tiếp xúc gần?

Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Thay vào đó, hãy giữ bình tĩnh và liên hệ ngay với cơ sở y tế. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ nguy cơ bị lây nhiễm và hướng dẫn bạn sử dụng kháng sinh dự phòng kịp thời (tốt nhất trong vòng 24 giờ).

Đồng thời, người tiếp xúc cần tự theo dõi sức khỏe chặt chẽ và đến bệnh viện ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau: sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng cổ, nổi ban đỏ sậm hoặc tím trên da.

6 biện pháp chủ động phòng bệnh cho cộng đồng

Để giảm thiểu nguy cơ mắc và lây lan bệnh do não mô cầu, mỗi người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh cơ bản sau:

- Thường xuyên rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng và nước sạch

- Che kín miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi

- Giữ gìn vệ sinh nơi ở, lớp học, nơi làm việc luôn thông thoáng, sạch sẽ

- Hạn chế tập trung đông người trong các không gian kín khi không thực sự cần thiết

- Không dùng chung các đồ dùng sinh hoạt cá nhân

- Tiêm vắc xin phòng bệnh não mô cầu.

Ảnh: Thảo Phương