Khi thời tiết mát mẻ hơn, lẩu thường được chọn cho bữa ăn cuối tuần. Nhiều người có thói quen gắp thịt hoặc hải sản ra ngay khi vừa đổi màu vì cho rằng nước dùng đang sôi đã đủ làm chín thức ăn; hoặc ăn tái các món thịt để có hương vị ngon hơn. Tuy nhiên, một số thực phẩm dưới đây không nên ăn tái, để đảm bảo an toàn vệ sinh.
Thịt gà và các loại thịt viên
Thịt gà sống có thể mang vi khuẩn Campylobacter, Salmonella hoặc Clostridium perfringens. Vì vậy, không nên ăn phần thịt còn hồng, mềm nhũn hoặc rỉ nước đỏ. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) khuyến nghị thịt gia cầm đạt nhiệt độ bên trong 74 độ C.
Thịt băm, viên thịt và nhân há cảo cũng cần chín kỹ. Khi thịt được xay, vi khuẩn trên bề mặt có thể trộn vào bên trong; lớp ngoài đổi màu không đồng nghĩa phần giữa đã đủ nóng. Thịt xay từ bò, lợn, bê hoặc cừu nên đạt ít nhất 71 độ, theo USDA.
Thịt lợn và nội tạng
Thịt lợn thái lát, lòng, dạ dày, gan và các loại nội tạng không phù hợp để chỉ nhúng vài giây. Cấu trúc dày, nhiều nếp gấp khiến nhiệt khó truyền đều, trong khi sơ chế không đúng cách có thể làm mầm bệnh lan sang tay, đĩa hoặc dụng cụ ăn.
Các sản phẩm từ lợn chưa nấu chín có thể liên quan đến ký sinh trùng và vi khuẩn. Tại Việt Nam, ăn thịt hoặc tiết lợn sống, tái còn được ghi nhận là yếu tố nguy cơ của bệnh do liên cầu khuẩn lợn. Nội tạng nên được làm sạch, cắt miếng vừa ăn và nấu đến khi không còn phần sống ở giữa; không dùng tiết sống hoặc món pha từ máu sống.
Các loại thịt nên được nhúng chín kỹ khi ăn lẩu. Ảnh minh họa: Vecteezy
Hải sản và động vật có vỏ
Tôm, mực, cá, hàu, nghêu và sò có thể mang vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng từ môi trường nước. Người có bệnh gan, suy giảm miễn dịch, người lớn tuổi và phụ nữ mang thai càng cần tránh hải sản sống hoặc tái.
Nấu cá nên đạt khoảng 63 độ C hoặc được nấu đến khi thịt đục, dễ tách bằng nĩa. Tôm và mực cần chuyển màu, săn và chín tới bên trong. Với nghêu, sò, hến còn vỏ, nên nấu đến khi vỏ mở và bỏ những con không mở sau khi nấu. Không gắp hải sản chín trở lại chiếc đĩa từng đựng đồ sống.
Trứng, nấm kim châm và giá đỗ
Trứng sống hoặc lòng đào có thể gây rủi ro cho người thuộc nhóm dễ mắc bệnh nặng. Nếu đập trứng vào nồi lẩu, nên chờ lòng trắng và lòng đỏ đông lại. Nước chấm có trứng sống cũng cần được cân nhắc tương tự.
Nấm kim châm nên được rửa, bỏ phần gốc và nấu chín kỹ do từng liên quan đến các đợt nhiễm Listeria. Giá đỗ và các loại rau mầm cũng có thể nhiễm khuẩn ngay từ hạt giống; rửa sạch không loại bỏ hoàn toàn mầm bệnh. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch nên tránh ăn rau mầm sống hoặc chỉ chần sơ.
Thực phẩm sống cần được sơ chế, xử lý bằng dụng cụ riêng biệt. Ảnh minh họa: Vecteezy
Sử dụng đũa sạch
Một nồi lẩu sôi không bảo đảm an toàn nếu đũa gắp đồ sống được dùng luôn để lấy thức ăn chín. Nước từ đĩa thịt sống cũng có thể chảy sang rau, bún hoặc bát nước chấm. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo giữ sạch, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu kỹ, bảo quản ở nhiệt độ an toàn và dùng nước, nguyên liệu bảo đảm.
Khi ăn lẩu, nên dùng kẹp hoặc đũa riêng cho đồ sống, bố trí đĩa sống cách xa bát ăn và không để dụng cụ gắp chạm miệng. Cho lượng nguyên liệu vừa phải, chờ nước dùng sôi trở lại rồi mới tính thời gian nấu. Thức ăn thừa cần được làm nguội và bảo quản lạnh sớm, không để nhiều giờ trên bàn rồi tiếp tục dùng.
Khi nào cần đi khám
Ngộ độc thực phẩm có thể gây đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, nôn hoặc sốt. Người bệnh cần uống đủ nước và theo dõi. Nên đi khám khi sốt cao, nôn liên tục, đau bụng dữ dội, phân có máu hoặc có dấu hiệu mất nước như khát nhiều, tiểu ít, chóng mặt. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền nên được tư vấn sớm hơn nếu xuất hiện triệu chứng.
Văn Hà tổng hợp
Phòng bệnh với vaccine
Bên cạnh ăn chín, uống sạch và rửa tay, vaccine có thể tăng khả năng bảo vệ trước một số bệnh lây qua đường tiêu hóa. Vaccine viêm gan A giúp phòng virus có thể lây qua thực phẩm, nước uống nhiễm bẩn; người chưa tiêm, người có bệnh gan mạn tính hoặc thường xuyên đến nơi điều kiện vệ sinh hạn chế nên trao đổi với bác sĩ về lịch tiêm phù hợp. Vaccine tả đường uống chủ yếu được chỉ định cho người sống trong vùng có dịch, tham gia chống dịch hoặc đến khu vực đang ghi nhận bệnh tả, không cần tiêm thường quy cho mọi người. Hai loại vaccine này không phòng được tất cả nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm, do đó không thay thế việc lựa chọn nguyên liệu an toàn, tách riêng đồ sống và chín, nấu kỹ thức ăn và sử dụng nguồn nước sạch.