Thy, 17 tuổi, giảm cân bằng cách hoàn toàn không ăn tinh bột, chỉ ăn trứng và rau luộc, tập luyện cường độ cao khiến cơ thể suy kiệt.
Trước giảm cân, Thy cao 1,56 m, nặng 72 kg, giảm cân bằng cách kiêng tinh bột, ăn ba bữa trong ngày với thực đơn gồm 6 quả trứng kèm rau củ luộc hoặc salad trái cây, uống nước ép và nước điện giải mỗi khi đói. Thy tập các bài tập đốt mỡ 1-2 tiếng mỗi ngày, uống trà "giảm cân không đói".
Sau hai tuần, Thy giảm 6 kg nhưng thường xuyên chóng mặt, tim đập nhanh, hụt hơi, tay chân bủn rủn, rối loạn tiêu hóa và mất ngủ. Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM chẩn đoán Thy bị mất nước kèm rối loạn điện giải, tụt huyết áp, suy kiệt, rối loạn chuyển hóa. Người bệnh được truyền bù dịch, điều chỉnh điện giải để ổn định các chỉ số.
BS.CKI Phạm Thị Thu Hà, khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, giải thích Thy béo phì độ một, rối loạn lipid máu, tăng men gan, tăng axit uric, giảm cân nhanh bằng cách ăn kiêng khắt khe không phải do tiêu hao mỡ mà là mất nước và mất khối lượng cơ. Lúc này, cơ thể mất nước nghiêm trọng dẫn đến rối loạn điện giải, các cơ quan như tim gan thận phải hoạt động quá mức trong khi nguồn năng lượng cung cấp không đủ. Lâu dài tình trạng này gây suy kiệt, tăng nguy cơ loạn nhịp tim, suy thận, rối loạn nội tiết cũng như suy giảm miễn dịch.
Bác sĩ Hà tư vấn giảm cân cho Thy. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Theo bác sĩ Hà, trứng là nguồn protein chất lượng cao nhưng kiêng những thực phẩm khác khiến cơ thể không hấp thu đầy đủ dinh dưỡng, làm giảm năng lượng quá mức dẫn đến rối loạn chuyển hóa. Trứng rất giàu cholesterol, ăn nhiều dễ gây rối loạn cholesterol kéo theo các bệnh về tim mạch, huyết áp...
Khi đột ngột cắt giảm lượng calo, cơ thể sẽ kích hoạt một loạt phản ứng nhằm bảo vệ nguồn năng lượng dự trữ. Hormone gây đói như ghrelin được tiết ra nhiều hơn, trong khi leptin - hormone tạo cảm giác no lại giảm xuống, làm thiếu hụt năng lượng. Song song đó, tốc độ trao đổi chất cơ bản cũng bị điều chỉnh giảm. Cơ thể ở vào trạng thái "tiết kiệm năng lượng", làm chậm quá trình đốt cháy calo kể cả khi nghỉ ngơi.
Thy được bác sĩ lên phác đồ điều trị giảm cân khoa học bằng thuốc ức chế thèm ăn kết hợp chế độ ăn đảm bảo dinh dưỡng, hỗ trợ giảm cân mà vẫn duy trì được lượng cơ bắp cần thiết. Người bệnh cần bổ sung protein nạc để phục hồi dần lượng cơ bắp đã mất đột ngột, ăn một lượng vừa đủ tinh bột và chất béo tốt, vận động vừa đủ 45-60 phút mỗi ngày.
Theo bác sĩ Hà, mục tiêu chính trong điều trị béo phì là giảm mỡ dư thừa song song giữ khối cơ và duy trì sức khỏe tổng thể. Giảm cân nhanh thường không đi bền vững, khi ngưng chế độ "ép cân" dễ quay lại nếp sống cũ, dẫn đến tăng cân trở lại.
Đức Hạnh
*Tên người bệnh đã thay đổi
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nội tiết tại đây để bác sĩ giải đáp
Thy cao 1,56 m, nặng 72 kg trước khi bắt đầu giảm cân. Cô kiêng tinh bột, ăn ba bữa mỗi ngày với thực đơn gồm sáu quả trứng cùng rau củ luộc hoặc salad trái cây. Mỗi khi đói, Thy uống nước ép, nước điện giải và sử dụng thêm trà được quảng cáo là giúp giảm cân mà không gây đói.
Bên cạnh việc ăn kiêng, Thy tập các bài tập đốt mỡ từ một đến hai giờ mỗi ngày. Sau hai tuần, cô giảm được 6 kg nhưng thường xuyên chóng mặt, tim đập nhanh, hụt hơi và tay chân bủn rủn. Người bệnh cũng xuất hiện rối loạn tiêu hóa và mất ngủ.
Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, Thy được chẩn đoán mất nước kèm rối loạn điện giải, tụt huyết áp, suy kiệt và rối loạn chuyển hóa. Bác sĩ đã truyền bù dịch, điều chỉnh điện giải để ổn định các chỉ số của người bệnh. Theo bác sĩ Phạm Thị Thu Hà, khoa Nội tiết và Đái tháo đường, Thy bị béo phì độ một, rối loạn lipid máu, tăng men gan và tăng axit uric.
Bác sĩ Hà cho biết việc giảm cân nhanh bằng chế độ ăn kiêng khắt khe ở trường hợp này không chủ yếu do tiêu hao mỡ. Cân nặng giảm phần lớn liên quan đến tình trạng mất nước và mất khối lượng cơ. Khi cơ thể mất nước nghiêm trọng, tình trạng rối loạn điện giải có thể xảy ra, khiến tim, gan và thận phải hoạt động nhiều hơn trong khi năng lượng cung cấp không đủ.
Nếu kéo dài, tình trạng này có thể gây suy kiệt, làm tăng nguy cơ loạn nhịp tim, suy thận, rối loạn nội tiết và suy giảm miễn dịch. Bác sĩ Hà giải thích trứng là nguồn protein chất lượng cao, nhưng việc chỉ tập trung vào thực phẩm này và kiêng các nhóm thực phẩm khác khiến cơ thể không được cung cấp đầy đủ dưỡng chất. Ăn quá nhiều trứng cũng có thể làm tăng lượng cholesterol và liên quan đến các vấn đề về tim mạch, huyết áp.
Khi lượng calo bị cắt giảm đột ngột, cơ thể kích hoạt nhiều phản ứng nhằm bảo vệ nguồn năng lượng dự trữ. Hormone gây đói ghrelin được tiết ra nhiều hơn, trong khi hormone tạo cảm giác no leptin giảm xuống, dẫn đến tình trạng thiếu hụt năng lượng. Đồng thời, tốc độ trao đổi chất cơ bản có thể giảm, khiến cơ thể chuyển sang trạng thái tiết kiệm năng lượng và đốt cháy ít calo hơn ngay cả khi nghỉ ngơi.
Thy được bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị giảm cân bằng thuốc ức chế cảm giác thèm ăn kết hợp chế độ ăn bảo đảm dinh dưỡng. Người bệnh được hướng dẫn bổ sung protein nạc để từng bước phục hồi khối cơ đã mất, đồng thời ăn lượng vừa đủ tinh bột và chất béo tốt. Việc vận động được duy trì ở mức vừa phải, khoảng 45 đến 60 phút mỗi ngày.
Theo bác sĩ Hà, mục tiêu chính trong điều trị béo phì là giảm lượng mỡ dư thừa, bảo toàn khối cơ và duy trì sức khỏe tổng thể. Giảm cân quá nhanh thường khó bền vững, bởi khi dừng chế độ ép cân, người bệnh dễ quay lại nếp sống cũ và tăng cân trở lại. Tên người bệnh đã được thay đổi.
