Tôi đi khám phát hiện u gan lành tính, kích thước nhỏ, bác sĩ chỉ định theo dõi. U gan lành tính có thể hóa ác tính không, thời gian bao lâu? (Minh Ngọc, 34 tuổi)
Trả lời
U gan lành tính được chia làm ba loại gồm u mạch máu gan (Hemangioma), tăng sản nốt khu trú (FNH) và u tuyến tế bào gan (HCA).
U mạch máu gan (Hemangioma) gần như không có khả năng hóa ung thư. Phần lớn trường hợp không triệu chứng không cần điều trị. Phẫu thuật hoặc can thiệp được cân nhắc khi u gây đau, chèn ép cơ quan hoặc mạch máu, xuất huyết, vỡ u hoặc rối loạn đông máu liên quan khối u.
Tăng sản nốt khu trú (FNH) cũng rất ít có nguy cơ hóa ác. Khi hình ảnh học điển hình và chẩn đoán chắc chắn, người bệnh thường không cần phẫu thuật. Bác sĩ thường chỉ cân nhắc can thiệp khi có triệu chứng rõ, chèn ép hoặc chưa thể phân biệt chắc chắn với các loại u khác.
Khác với hai nhóm trên, u tuyến tế bào gan (HCA) có nguy cơ xuất huyết và một tỷ lệ nhỏ có thể chuyển thành ung thư biểu mô tế bào gan. HCA thường gặp ở phụ nữ trẻ, có liên quan đến hormone estrogen ngoại sinh như thuốc tránh thai.
Bác sĩ Đơn vị U gan tư vấn cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Ở nam giới có HCA, phẫu thuật thường được khuyến cáo bất kể kích thước do nguy cơ ác tính cao hơn. Ở phụ nữ, HCA dưới 5 cm có thể được chỉ định theo dõi. Nếu khối u tiếp tục tăng kích thước hoặc có dấu hiệu nghi ngờ ác tính, bác sĩ sẽ đánh giá, cân nhắc chỉ định phẫu thuật cắt u.
Để chẩn đoán u gan, ngoài siêu âm, bác sĩ có thể chỉ định CT hoặc MRI gan có thuốc tương phản để quan sát đặc điểm u, phân biệt tổn thương lành tính với ung thư. Những trường hợp chưa rõ bản chất có thể cần làm thêm xét nghiệm hoặc sinh thiết tùy tình huống.
Như vậy, phần lớn u gan lành tính không chuyển thành ung thư. Tuy nhiên, một số loại u có thể gây chảy máu, vỡ, chèn ép cơ quan hoặc có nguy cơ hóa ác, khi đó người bệnh cần được điều trị, trong đó phẫu thuật giữ vai trò quan trọng.
Bạn được phát hiện u gan lành tính nhưng chưa rõ là loại nào, nên duy trì tái khám để bác sĩ theo dõi, kịp thời phát hiện các thay đổi, chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Khi ung thư gan được phát hiện muộn, khối u có thể xâm lấn mạch máu, lan sang phần gan khác hoặc di căn, khiến cơ hội điều trị triệt căn như phẫu thuật giảm đáng kể.
Bác sĩ Đoàn Mạnh Tiến Vũ Đơn vị Ngoại U Gan, khoa Ngoại Ung Bướu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
Phần lớn u gan lành tính không chuyển thành ung thư, nhưng mức độ nguy cơ còn phụ thuộc vào từng loại u, đặc điểm hình ảnh và tình trạng cụ thể của người bệnh. Theo tư vấn được VnExpress đăng tải, u gan lành tính thường được chia thành ba nhóm chính gồm u mạch máu gan, tăng sản nốt khu trú và u tuyến tế bào gan. Mỗi nhóm có diễn tiến khác nhau, vì vậy người bệnh không nên chỉ dựa vào cụm từ “u lành” để tự kết luận rằng khối u hoàn toàn không cần theo dõi hoặc điều trị.
U mạch máu gan, còn gọi là Hemangioma, là dạng thường gặp và gần như không có khả năng biến đổi thành ung thư trong quá trình theo dõi lâu dài. Phần lớn người mắc loại u này không xuất hiện triệu chứng, nên bác sĩ thường không yêu cầu điều trị ngay mà tập trung kiểm tra định kỳ để đánh giá sự ổn định. Tuy nhiên, can thiệp có thể được cân nhắc nếu khối u gây đau, chèn ép cơ quan hoặc mạch máu, dẫn đến xuất huyết, vỡ u hay rối loạn đông máu liên quan.
Tăng sản nốt khu trú, viết tắt FNH, cũng thuộc nhóm tổn thương có nguy cơ hóa ác rất thấp và thường không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Khi hình ảnh học cho thấy đặc điểm điển hình, đồng thời bác sĩ xác định chắc chắn chẩn đoán, người bệnh thường không cần phẫu thuật hay thực hiện biện pháp điều trị xâm lấn. Dù vậy, bác sĩ vẫn có thể cân nhắc can thiệp nếu FNH gây triệu chứng rõ ràng, tạo sức ép lên cơ quan lân cận hoặc chưa thể phân biệt chắc chắn với loại u khác.
Điểm cần lưu ý nhất nằm ở u tuyến tế bào gan, còn gọi là HCA, bởi loại u này vừa có nguy cơ xuất huyết vừa có thể chuyển thành ung thư biểu mô tế bào gan. HCA thường được phát hiện ở phụ nữ trẻ và có liên quan đến hormone estrogen ngoại sinh, trong đó thuốc tránh thai là một yếu tố được bác sĩ xem xét khi đánh giá bệnh sử. Nguy cơ cũng không giống nhau giữa nam và nữ, nên kế hoạch theo dõi hoặc điều trị sẽ được xây dựng dựa trên giới tính, kích thước, đặc điểm khối u và diễn tiến.
Ở nam giới có HCA, phẫu thuật thường được khuyến cáo bất kể kích thước khối u, vì nguy cơ phát triển thành tổn thương ác tính được đánh giá cao hơn. Với phụ nữ, trường hợp HCA nhỏ hơn 5 cm có thể được theo dõi thay vì phẫu thuật ngay, miễn là hình ảnh chưa cho thấy dấu hiệu đáng ngờ. Nếu khối u tiếp tục lớn lên hoặc xuất hiện đặc điểm nghi ngờ hóa ác, bác sĩ sẽ đánh giá lại toàn diện và cân nhắc cắt bỏ khối u khi cần thiết.
Để xác định bản chất u gan, siêu âm thường là bước thăm khám ban đầu, giúp phát hiện tổn thương và cung cấp thông tin sơ bộ về vị trí, kích thước. Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định chụp CT hoặc MRI gan có thuốc tương phản, nhằm quan sát rõ hơn đặc điểm khối u và khả năng phân biệt. Những tổn thương chưa thể xác định chắc chắn đôi khi cần thêm xét nghiệm chuyên sâu hoặc sinh thiết, tùy tình trạng lâm sàng, hình ảnh thu được và nhận định của bác sĩ.
Như vậy, câu trả lời cho lo lắng “u gan lành có hóa ác tính” là phần lớn không, nhưng một số dạng u vẫn cần đánh giá nghiêm túc và theo dõi đúng lịch. Bên cạnh nguy cơ hóa ác, u gan lành tính còn có thể gây chảy máu, vỡ u hoặc chèn ép các cơ quan, đặc biệt khi khối u tăng kích thước. Trong những tình huống này, điều trị có thể cần thiết, phẫu thuật giữ vai trò quan trọng nhằm loại bỏ tổn thương, hạn chế biến chứng và bảo vệ sức khỏe người bệnh.
Nếu đã được phát hiện u gan nhưng chưa rõ thuộc loại nào, người bệnh nên duy trì lịch tái khám, giúp bác sĩ kịp thời nhận ra thay đổi bất thường. Việc phát hiện sớm cũng có ý nghĩa khi tổn thương thực sự là ung thư, bởi ung thư gan giai đoạn muộn có thể xâm lấn mạch máu, lan sang phần gan khác hoặc di căn. Theo bác sĩ Đoàn Mạnh Tiến Vũ, Đơn vị Ngoại U Gan, khoa Ngoại Ung Bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, phát hiện muộn làm cơ hội điều trị triệt căn như phẫu thuật giảm đáng kể.
