Sụn khớp là mô liên kết đặc biệt, bao phủ các đầu xương tại vị trí tiếp giáp trong khớp. Bề mặt sụn nhẵn, có tính đàn hồi và chịu lực, giúp các đầu xương trượt lên nhau tương đối êm trong quá trình vận động. Quan trọng hơn, sụn có khả năng phân tán lực tác động lên khớp. Khi cơ thể di chuyển, lực không dồn trực tiếp lên một điểm của xương mà được phân bố thông qua cấu trúc sụn và các thành phần khác của khớp. Nhờ đó, xương dưới sụn được bảo vệ và khớp có thể thực hiện các chuyển động lặp đi lặp lại mỗi ngày.
Đây là lý do sụn thường được ví như "lớp đệm" của khớp. Khi lớp đệm này còn nguyên vẹn, chuyển động diễn ra thuận lợi. Khi sụn bị tổn thương, bề mặt khớp thay đổi, khả năng chịu và phân tán lực suy giảm, tạo điều kiện cho những biến đổi tiếp theo trong khớp.
Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đang khám khớp gối cho bệnh nhân. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Theo bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, tổn thương sụn do chấn thương, chẳng hạn rách sụn chêm hoặc nứt vỡ sụn, có thể trở thành yếu tố khởi đầu hoặc đóng vai trò cốt lõi trong thoái hóa khớp thứ phát. Khi tổn thương tiếp tục tích lũy, sụn có thể bị bào mòn dần, làm tăng ma sát và ảnh hưởng đến vận động của khớp.
Thoái hóa khớp không chỉ là tình trạng "mòn sụn" mà là bệnh lý của toàn bộ khớp, liên quan đến sụn khớp, xương dưới sụn, màng hoạt dịch, dây chằng, bao khớp và các mô quanh khớp. Tuy nhiên, tổn thương sụn là một mắt xích quan trọng trong quá trình này.
Khi cấu trúc sụn suy giảm, khả năng chịu tải và bảo vệ đầu xương cũng giảm theo. Xương dưới sụn có thể phải chịu lực nhiều hơn, trong khi màng hoạt dịch và các mô khác trong khớp cũng có thể xuất hiện những thay đổi liên quan đến quá trình thoái hóa. Hệ quả thường biểu hiện bằng tạo tiếng kêu, đau khi vận động, hạn chế tầm vận động hoặc cảm giác khớp kém linh hoạt.
Bác sĩ Tiến cho biết hiện chưa có phương pháp điều trị nào có thể phục hồi hoàn toàn cấu trúc và chức năng của sụn sau tổn thương. Nguyên nhân một phần do mô này không có mạch máu và mật độ tế bào thấp khiến khả năng tự sửa chữa bị hạn chế.
Mô hình khớp gối bị thoái hóa khi sụn bị tổn thương. Ảnh: Công ty Cổ phần Dược phẩm Eco
Để bảo vệ sụn khớp từ sớm, bác sĩ Tiến khuyên mọi người duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn với cường độ phù hợp, hạn chế chấn thương và bổ sung đầy đủ dưỡng chất cần thiết cho sụn như bộ đôi collagen type II không biến tính và collagen peptide, màng vỏ trứng, chondroitin sulfate và tinh chất nghệ có thể giúp bảo vệ, nuôi dưỡng, hỗ trợ tái tạo sụn khớp, giảm đau nhức và duy trì độ linh hoạt của khớp.
Đình Diệu
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp