Trả lời:
Rối loạn mỡ máu, đặc biệt là chất béo xấu (LDL-C) tăng, thường không gây triệu chứng rõ rệt vì sự gia tăng cholesterol trong máu không trực tiếp tạo ra cảm giác đau, mệt hay khó chịu. LDL-C dư thừa có thể đi qua lớp nội mô, tích tụ trong thành động mạch và khởi động quá trình hình thành xơ vữa.
Khi LDL-C bị giữ lại trong thành mạch, chúng có thể bị biến đổi và kích hoạt phản ứng viêm. Cơ thể huy động các đại thực bào đến xử lý lượng cholesterol này. Những đại thực bào hấp thu nhiều lipid sẽ trở thành tế bào bọt, góp phần hình thành các dải mỡ. Theo thời gian, tổn thương tiếp tục phát triển, tích tụ thêm lipid, tế bào viêm và mô xơ, từ đó hình thành mảng xơ vữa.
Quá trình này có thể diễn ra trong nhiều năm mà người bệnh không cảm nhận được. Ở giai đoạn đầu, mảng xơ vữa nhỏ, chưa làm hẹp đáng kể lòng động mạch. Dòng máu đến các cơ quan vẫn được duy trì nên cơ thể chưa xuất hiện tín hiệu rõ ràng. Người bệnh vẫn ăn uống, làm việc, tập luyện và sinh hoạt như bình thường.
Khi mảng xơ vữa lớn dần, lòng mạch bị thu hẹp, khả năng cung cấp máu cho các mô mới bắt đầu bị ảnh hưởng. Lúc này, triệu chứng phụ thuộc vào vị trí mạch bị tổn thương. Chẳng hạn, xơ vữa ở động mạch vành có thể gây đau hoặc tức ngực, khó thở khi gắng sức; ở động mạch chi dưới có thể gây đau, mỏi hoặc nặng chân khi đi bộ, giảm khi nghỉ.
Mảng xơ vữa do rối loạn mỡ máu gây hẹp, tắc động mạch vành, dẫn đến thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim. Ảnh: Dược phẩm Eco
Triệu chứng không phải lúc nào cũng xuất hiện theo quá trình hẹp mạch từ từ. Mảng xơ vữa có thể bị nứt hoặc vỡ, khiến tiểu cầu kết tập và hình thành cục máu đông ngay tại vị trí tổn thương. Nếu cục máu đông làm tắc động mạch vành hoặc động mạch não, người bệnh dễ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Khi đó, biểu hiện đầu tiên có thể là một biến cố cấp tính, dù trước đó người bệnh vẫn nghĩ mình khỏe mạnh.
Một người không đau ngực, không khó thở, không chóng mặt hay mệt mỏi vẫn có thể có LDL-C cao và quá trình xơ vữa đang âm thầm diễn ra. Đây cũng là lý do rối loạn mỡ máu thường được phát hiện tình cờ qua xét nghiệm khi khám sức khỏe định kỳ.
Khi kết quả cho thấy mỡ máu tăng, người bệnh không nên chỉ nhìn vào một chỉ số riêng lẻ. Bác sĩ sẽ đánh giá LDL-C, triglyceride, HDL-C, cholesterol toàn phần cùng tuổi, huyết áp, bệnh lý đi kèm và các yếu tố nguy cơ tim mạch để xác định nguy cơ tổng thể. Do đó, bạn nên thường xuyên khám, kiểm tra tình hình mỡ máu để kiểm soát sớm, nhằm hạn chế tiến triển xơ vữa động mạch. Bổ sung thêm tinh chất thiên nhiên GDL-5 (Policosanol) từ phấn mía Nam Mỹ hỗ trợ kiểm soát mỡ máu và huyết áp, có thể giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.
Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Vĩnh Bình
Trung tâm Thông tin Y khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM