Hay quên ở tuổi già, khi nào cần khám sa sút trí tuệ?

Chiều 1/10, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TPHCM) tổ chức chương trình Cùng vững bước số 7 - Tuổi vàng vui khoẻ dành cho người bệnh cao tuổi đang điều trị tại khoa Lão nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10.

Khi nào cần khám sa sút trí tuệ?

Tại chương trình, TS.BS Nguyễn Trần Tố Trân, Phó Trưởng khoa Lão, chia sẻ khoa tiếp nhận ngày càng nhiều trường hợp người cao tuổi bị sa sút trí tuệ nhưng để tình trạng nặng mới đến bệnh viện.

Theo đó, những trường hợp sa sút trí tuệ nặng thường được gặp nhiều ở nhóm bệnh nhân phải nhập viện. Trong khi đó, những trường hợp nhẹ hơn thường được theo dõi và điều trị ngoại trú.

Theo bác sĩ Trân, một trong những nguyên nhân khiến người bệnh được phát hiện muộn là gia đình thường cho rằng việc người lớn tuổi hay quên là chuyện bình thường của tuổi già.

Nhiều trường hợp chỉ đến bệnh viện khi xuất hiện những vấn đề khác như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc khi tình trạng nhận thức đã ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt.

“Sa sút trí tuệ nặng có thể khiến người bệnh gặp nhiều biến chứng và khó khăn trong chăm sóc, như ăn uống kém, nhiễm trùng hoặc giảm khả năng tự chăm sóc bản thân. Vì vậy, việc nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường về trí nhớ và nhận thức có ý nghĩa quan trọng”, BS Trân nhấn mạnh.

BS Trân phân tích, không phải cứ hay quên là sa sút trí tuệ. Người lớn tuổi đôi khi quên tên người quen, quên chìa khóa hoặc không nhớ ngay sáng nay ăn gì nhưng sau đó có thể nhớ lại. Đây thường là những biểu hiện quên bình thường.

Đáng lưu ý là khi tình trạng quên lặp đi lặp lại, ngày càng tăng và ảnh hưởng đến cuộc sống. Ví dụ, người bệnh vừa ăn xong nhưng lại hỏi người nhà vì sao chưa được ăn, trước đây vẫn có thể đi chợ nhưng nay không nhớ đường về, hoặc không còn nhớ các bước để thực hiện một công việc quen thuộc.

Sa sút trí tuệ cũng không chỉ liên quan đến trí nhớ. Người bệnh có thể khó tìm từ để diễn đạt, suy nghĩ kém mạch lạc, thay đổi tính tình, dễ buồn hoặc cáu gắt; không còn quản lý được tiền bạc, uống nhầm thuốc hoặc gặp khó khăn trong những công việc vốn quen thuộc. Việc đi lạc ở những nơi quen thuộc cũng là dấu hiệu đáng lưu ý.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể không còn tự thực hiện được những hoạt động cơ bản như đánh răng, mặc quần áo, tắm rửa, thậm chí mất khả năng kiểm soát việc đi vệ sinh. Khi đó, gánh nặng chăm sóc đối với gia đình rất lớn. 

Theo BS Trân, điều trị sa sút trí tuệ hiện chưa thể đảo ngược hoàn toàn quá trình bệnh, nhưng có thể giúp cải thiện triệu chứng, kiểm soát các yếu tố nguy cơ, làm chậm quá trình suy giảm và duy trì những khả năng còn lại của người bệnh. Phát hiện càng sớm càng giúp người bệnh và gia đình có thêm thời gian chuẩn bị cho quá trình chăm sóc.

Không phải trường hợp sa sút trí tuệ nào cũng là do Alzheimer. Mất ngủ, căng thẳng, lo âu, một số loại thuốc hoặc bệnh lý như suy giáp cũng có thể ảnh hưởng đến trí nhớ. Sa sút trí tuệ cũng có nhiều nguyên nhân, trong đó bệnh lý mạch máu là một nguyên nhân đáng lưu ý.

Vì vậy, người cao tuổi cần kiểm soát tốt các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, phòng ngừa đột quỵ. Đồng thời duy trì vận động, ngủ đủ, ăn uống hợp lý và tăng cường kết nối xã hội. Những hoạt động như trò chuyện với người thân, đọc báo, chơi cờ, làm vườn hay duy trì các hoạt động trí óc phù hợp cũng giúp người cao tuổi duy trì hoạt động của não bộ.

“Điều quan trọng là không nên mặc định "già thì phải hay quên". Nếu tình trạng quên lặp lại, ngày càng nhiều hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên được thăm khám để tìm nguyên nhân và can thiệp sớm”, BS Trân khuyến cáo.

Chăm sóc toàn diện người cao tuổi từ bệnh viện đến cộng đồng

TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết chăm sóc người cao tuổi cần được thực hiện toàn diện, không chỉ tập trung điều trị bệnh khi nhập viện mà phải quan tâm cả sức khỏe thể chất, tinh thần, dinh dưỡng và khả năng duy trì cuộc sống độc lập.

Mô hình chăm sóc toàn diện cho người cao tuổi đang được Bệnh viện Nhân dân Gia Định hướng tới. Người bệnh được quan tâm từ thuốc men, dinh dưỡng đến sức khỏe tinh thần, đồng thời kiểm soát các bệnh lý nền để nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế tái phát.

Bệnh viện hướng tới tăng cường kết nối với địa phương, hội người cao tuổi và gia đình để tiếp tục theo dõi sức khỏe, giúp người bệnh duy trì những kết quả điều trị và thích nghi tốt hơn khi trở về cộng đồng.

“Chăm sóc toàn diện không chỉ là chữa bệnh mà còn giúp người cao tuổi sống khỏe, sống vui và duy trì sự gắn kết với gia đình, cộng đồng. Mục tiêu là xây dựng một quá trình chăm sóc liên tục từ bệnh viện về đến gia đình, qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm nguy cơ bệnh tái phát", BS Công nhấn mạnh.