Thanh Niên • 27/09/2026 13:10

Xóa 'vùng trắng' giữa ngàn mây

Giữa thung lũng xanh thẳm của rừng già, thôn A'ur (xã A Vương, TP.Đà Nẵng) bao năm qua như một thế giới tách biệt. Thế rồi đến một ngày, đại ngàn A'ur dường như bừng tỉnh dù chỉ với một tiếng chuông điện thoại vang lên...

Ký ức về ốc đảo giữa đại ngàn

Trước ngày 28.8, cuộc sống ở A'ur trôi qua lặng lẽ dưới những vòm cổ thụ. Chiếc điện thoại thông minh - vật dụng quen thuộc của thời đại số - khi về đến đây chỉ có tác dụng duy nhất là xem giờ hoặc chụp ảnh. Muốn gọi một cuộc điện thoại ra bên ngoài, người dân phải đánh đổi bằng cả buổi sáng hoặc cả ngày đường. Họ phải trèo lên những đỉnh núi cao, hoặc đi bộ hàng giờ ra khu vực có sóng, dù tín hiệu chập chờn.

xóa “vùng trắng” giữa ngàn mây - Ảnh 1. — Làng A’ur nhìn từ trên cao

Ông Bh'ling Ne, Trưởng thôn A'ur, nhấp ngụm nước trà xanh, nhớ lại những năm tháng "có chuyện thì tự tìm cách giải quyết": "Khi người thân ở xa đau ốm, khi gia đình có việc gấp hay xuất hiện những vấn đề bất thường trong thôn, việc thông tin ra bên ngoài luôn là trở ngại lớn nhất. Những lúc thiên tai, bão lũ hay ốm đau cấp cứu, sự cách trở ấy cay đắng lắm!".

Không chỉ người dân gặp khó, việc quản lý của chính quyền địa phương cũng gánh chịu vô vàn trở ngại. Trước đây, mỗi khi có giấy mời, thông báo hay cần tuyên truyền một chủ trương, chính sách mới, cán bộ xã phải trèo đèo, lội suối vào tận nơi. Một nội dung trao đổi qua điện thoại chỉ mất vài phút nhưng cán bộ phải mất cả ngày trời di chuyển. A'ur khi ấy thực sự là một "ốc đảo" đúng nghĩa giữa đại ngàn.

xóa “vùng trắng” giữa ngàn mây - Ảnh 2. — Thiết bị viễn thông được “cõng” vào làng A’ur

Khoảng cách 16 cây số từ trung tâm xã trên bản đồ địa lý dường như không thể đong đếm hết những gập ghềnh, hiểm trở của những cung đường rừng quanh co, những con suối ngập đá hộc và những con dốc dựng đứng. Suốt hơn nửa thế kỷ, gần 200 đồng bào Cơ Tu đã quen với cái gọi là "vùng trắng" không điện, không sóng, không đường giao thông…

Đưa hạ tầng viễn thông đến A'ur quả là bài toán hóc húa. Nằm sâu trong khu vực rừng đặc dụng sinh cảnh sao la, địa hình A'ur cực kỳ phức tạp. Đường vào làng chỉ có những lối mòn nhỏ hẹp, men theo mép vực. Để trạm phát sóng 4G Viettel có thể vận hành, một chiến dịch "cõng sóng" hy hữu đã diễn ra. Cán bộ, kỹ thuật viên viễn thông cùng lực lượng thanh niên, người dân địa phương đã hợp sức thành những "đội tải thương đặc biệt".

xóa “vùng trắng” giữa ngàn mây - Ảnh 3. — Chiếc điện thoại thông minh ở làng A’ur giờ có thể nghe nhạc, gọi điện mà không cần phải rời làng

Từng chiếc ắc quy nặng hàng chục ký, từng cuộn dây cáp, khung sắt trạm phát sóng đều được tách rời, chia nhỏ. Tất cả được gùi, cõng trên vai người, vượt qua hàng chục cây số đường rừng quanh co, lội qua những con suối cuồn cuộn nước. Họ đi ròng rã nhiều ngày đêm dưới tán rừng già, vượt qua cơn mưa rừng bất chợt và muỗi rừng. Cuối cùng, sự hy sinh thầm lặng và kiên trì ấy đã được đền đáp. Ngày 28.8, trạm 4G Viettel chính thức phát sóng tại A'ur. "Bức tường" cách trở viễn thông tồn tại suốt nhiều thập niên chính thức sụp đổ.

A'ur đèn sáng, sóng căng

Sự thay đổi không đến đơn độc. Trước khi sóng 4G cập bến, hệ thống điện mặt trời cũng đã được chính quyền đầu tư, lắp đặt tại A'ur. Sự kết hợp giữa điện và sóng đã tạo nên một cuộc cách mạng lặng lẽ nhưng sâu sắc trong từng mái nhà sàn của người Cơ Tu.

xóa “vùng trắng” giữa ngàn mây - Ảnh 4. — Làng A'ur giờ đây cần lắm một con đường để xóa thế độc đạo giữa rừng già

Bên bếp lửa hồng, anh Alăng Phốt, 42 tuổi, không giấu nổi sự xúc động khi cầm trên tay chiếc điện thoại đang tràn đầy vạch sóng. "Đời người A'ur mình bao năm qua tối tăm lắm, đêm đến chỉ có đèn dầu với tiếng tắc kè kêu. Rồi ngày có điện mặt trời, cái bóng đèn sáng choang túp lều, bọn trẻ con được ngồi học chữ không bị lem luốc vết bóng đèn nữa, bà con mừng đến rơi nước mắt", anh Phốt trải lòng.

Anh châm thêm củi vào bếp lửa đang cháy rực, tiếp tục với câu chuyện đang dang dở: "Bây giờ lại thêm cái sóng điện thoại này nữa! Bấm cái số là nghe ngay tiếng con cháu đang đi học ngoài thành phố, thấy được cả cái mặt chúng nó qua cái màn hình nhỏ. Có điện, có sóng, cái bụng bà con vui lắm! Làng mình giờ không còn bị bỏ lại sau lưng nữa rồi. Sáng cái mắt, sáng cả cái lòng rồi!".

xóa “vùng trắng” giữa ngàn mây - Ảnh 5. — Lắp đặt các thiết bị viễn thông kết nối làng A'ur với thế giới bên ngoài

Từ hạ tầng viễn thông vừa được thiết lập, UBND xã A Vương đã nhanh chóng lắp đặt thiết bị để kết nối wifi, trang bị máy tính và máy in ngay tại nhà cộng đồng của thôn để phục vụ công tác điều hành. Sự xuất hiện của internet đã mở ra những chân trời mới cho người dân làng A'ur. "Nay có điện thoại, có internet thì lớp trẻ sẽ biết thêm nhiều thứ bên ngoài. Bà con cũng có thể học cách làm ăn, giới thiệu sản phẩm của mình. Con cháu Cơ Tu ở A'ur giờ đây đã có thể học hành, tiếp cận tri thức của thế giới mà không còn bị rào cản núi rừng ngăn che", ông Bh'ling Ne hào hứng.

Bà con mong có một con đường lắm!

Sóng điện thoại đã xóa bớt khoảng cách vô hình, điện mặt trời đã thắp sáng những đêm tối đại ngàn. Tuy nhiên, đứng giữa ngôi làng A'ur thanh bình, ngước nhìn những đỉnh núi mờ sương, người ta vẫn cảm nhận được sự trăn trở còn đang hiện hữu.

xóa “vùng trắng” giữa ngàn mây - Ảnh 6. — Sóng 4G cập bến A'ur được xem là một kỳ tích

Sóng viễn thông có thể truyền đi trong tích tắc, nhưng để đưa một gùi nông sản ra chợ, đưa một bệnh nhân cấp cứu ra trung tâm y tế, hay đưa người già, trẻ nhỏ ra bên ngoài thì đôi chân người Cơ Tu vẫn phải miệt mài bước trên những con dốc đá gập ghềnh.

Anh Alăng Phốt chia sẻ đầy tâm tư: "Từ ngày có sóng, khoảng cách với người thân ở xa dường như ngắn lại. Nhưng mỗi khi bước ra khỏi cổng làng, những con dốc, quãng đường rừng thăm thẳm vẫn còn đó. Điện thoại thì gọi được rồi, nhưng muốn đưa hạt lúa, củ sắn, trái chuối ra ngoài bán, hay muốn đi bệnh viện thì vẫn phải lội bộ đường rừng hàng giờ. Bà con mong có một con đường lắm!".

Ước mơ của anh Phốt cũng chính là nỗi niềm đau đáu của lãnh đạo địa phương. A'ur đã có điện, có sóng 4G là một phần minh chứng cho sự quan tâm từ phía chính quyền TP.Đà Nẵng đối với đồng bào vùng sâu, vùng xa. Nhưng để A'ur thực sự chuyển mình bền vững, nút thắt giao thông cần phải được tháo gỡ.

xóa “vùng trắng” giữa ngàn mây - Ảnh 7. — A'ur từng được biết đến là "vùng trắng", cuộc sống người dân chủ yếu là tự cung, tự cấp

Chính quyền địa phương không chỉ dừng lại ở việc giúp người dân gọi điện nghe, nhìn thuần túy, ông Briu Quân, Chủ tịch UBND xã A Vương, bảo thế. Xã đang xây dựng kế hoạch giúp bà con tận dụng không gian số để phát triển kinh tế. Người dân có thể tra cứu giá nông sản, thông tin thị trường, học cách quảng bá các sản vật đặc trưng của núi rừng. Xã sẽ hỗ trợ hình thành các tổ hợp tác, tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế để đưa sản phẩm A'ur vươn xa... Tiếp sau điện, sau sóng điện thoại, người dân A'ur khao khát một con đường kiên cố dẫn vào thôn. "Chỉ khi có đường, việc đi lại, giao thương và tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục thiết yếu của bà con mới thực sự trọn vẹn", ông Quân thổ lộ.

Chiều muộn, bất chợt có tiếng nhạc điện thoại phát ra, lẫn trong tiếng cười đùa của trẻ nhỏ giữa không gian yên bình của đại ngàn, trưởng thôn Bhling Ne cười rất tươi vì biết A'ur của ông vừa được đánh thức.

Trước ngày 28.8, làng A’ur nằm lặng lẽ dưới những vòm cổ thụ, cách trung tâm xã 16 km nhưng khoảng cách thực tế dài hơn nhiều bởi rừng sâu, suối đá và dốc dựng đứng. Gần 200 người Cơ Tu nơi đây đã quen với cuộc sống thiếu điện, thiếu đường giao thông và hoàn toàn không có sóng điện thoại, một “vùng trắng” kéo dài hơn nửa thế kỷ. Chiếc điện thoại thông minh khi theo chân ai đó vào làng chỉ còn dùng để xem giờ hoặc chụp ảnh, bởi muốn gọi ra ngoài, người dân phải rời làng, trèo núi hoặc đi bộ hàng giờ tìm tín hiệu chập chờn. Ông Bh'ling Ne, Trưởng thôn A’ur, nhớ rằng mỗi khi người thân ở xa đau ốm, gia đình gặp việc gấp hoặc trong làng xuất hiện chuyện bất thường, việc báo tin luôn trở thành trở ngại lớn nhất. Những lúc thiên tai, bão lũ hay có người cần cấp cứu, sự cách trở ấy không chỉ gây bất tiện mà còn tạo cảm giác cay đắng, bất lực giữa núi rừng rộng lớn. Chính quyền địa phương cũng gặp khó tương tự, bởi cán bộ xã phải vượt đèo, lội suối vào tận làng để trao giấy mời, thông báo hoặc tuyên truyền một chủ trương mới. Một cuộc trao đổi chỉ cần vài phút qua điện thoại trước đây có thể khiến cán bộ mất trọn ngày di chuyển trên những lối mòn quanh co, men theo mép vực và băng qua các dòng nước đầy đá hộc. Nhìn trên bản đồ, A’ur không quá xa trung tâm xã, nhưng địa hình hiểm trở khiến nơi này thực sự giống một ốc đảo biệt lập giữa đại ngàn. Làng lại nằm sâu trong khu vực rừng đặc dụng sinh cảnh sao la, nơi đường vào nhỏ hẹp, phương tiện khó tiếp cận và việc đưa thiết bị viễn thông đến trở thành bài toán đặc biệt hóc búa. Để trạm phát sóng 4G Viettel có thể hiện diện tại A’ur, một chiến dịch “cõng sóng” hy hữu đã được triển khai với sự tham gia của cán bộ, kỹ thuật viên viễn thông, lực lượng thanh niên và người dân địa phương. Mỗi người góp sức thành một thành viên của những đội vận chuyển đặc biệt, đưa từng phần thiết bị qua những cung đường mà máy móc thông thường gần như không thể đi qua. Ắc quy nặng hàng chục ký, cuộn dây cáp và khung sắt trạm phát sóng đều được tháo rời, chia nhỏ rồi gùi, cõng trên vai người. Đoàn vận chuyển phải vượt hàng chục cây số đường rừng, lội qua những con suối nước cuồn cuộn và bám theo các sườn dốc hiểm trở dưới tán cây già. Họ đi ròng rã nhiều ngày đêm, đối mặt với những cơn mưa rừng bất chợt, muỗi rừng cùng sức nặng của thiết bị, trong hành trình đòi hỏi sự bền bỉ và phối hợp chặt chẽ. Cuối cùng, ngày 28.8, trạm 4G Viettel chính thức phát sóng tại A’ur, đánh dấu thời điểm bức tường viễn thông ngăn cách ngôi làng suốt nhiều thập niên sụp đổ. Sự đổi thay tại A’ur không bắt đầu và cũng không dừng lại ở riêng tín hiệu điện thoại, bởi trước đó chính quyền đã đầu tư, lắp đặt hệ thống điện mặt trời cho người dân. Khi điện và sóng cùng xuất hiện, những mái nhà sàn của đồng bào Cơ Tu chứng kiến một cuộc cách mạng lặng lẽ, không ồn ào nhưng tác động sâu sắc đến sinh hoạt hằng ngày. Bóng tối từng phủ xuống làng cùng ánh đèn dầu nay dần lùi lại, nhường chỗ cho ánh sáng giúp trẻ em học chữ rõ ràng hơn trong mỗi buổi tối. Bên bếp lửa, anh Alăng Phốt, 42 tuổi, xúc động khi cầm chiếc điện thoại với những vạch sóng đầy, nhớ lại quãng thời gian làng chỉ có đèn dầu và tiếng tắc kè trong đêm. Anh kể rằng từ ngày có điện mặt trời, căn nhà sáng hơn, trẻ nhỏ có thể ngồi học mà không còn bị bóng đèn dầu làm lem luốc trang vở, khiến bà con vui mừng đến rơi nước mắt. Nay, chỉ cần bấm số, người dân đã có thể nghe tiếng con cháu đang học ngoài thành phố, thậm chí nhìn thấy khuôn mặt các em qua màn hình nhỏ. Theo ghi nhận của Thanh Niên, điện và sóng đã đem đến cho A’ur cảm giác được kết nối, được nhìn thấy và được hiện diện đầy đủ hơn trong đời sống hiện đại. Tuy nhiên, giữa rừng già, ngôi làng vẫn cần một con đường để xóa thế độc đạo, bởi hạ tầng giao thông tiếp tục quyết định khả năng tiếp cận y tế, giáo dục và nhiều cơ hội phát triển khác. Trạm 4G vì thế không chỉ mở một đường liên lạc, mà còn thắp lên niềm tin rằng A’ur đang bước ra khỏi vùng trắng, để ánh sáng trong mắt và trong lòng người dân được nối dài.

Xem thêm tại Thanh Niên