Ăn và kiêng gì khi mỡ máu cao?

Mỡ máu cao, đặc biệt tình trạng LDL-C tăng, có thể thúc đẩy mảng xơ vữa hình thành trong động mạch, làm nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng lên. Theo ThS.BS Nguyễn Thị Phương, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, lựa chọn thực phẩm hợp lý giúp giảm yếu tố nguy cơ tim mạch và hỗ trợ kiểm soát mỡ máu. Tuy nhiên, ăn uống chỉ là một phần trong kế hoạch điều trị, không thể tự thay thế thuốc với những người cần dùng thuốc hạ mỡ máu. Rau xanh và trái cây nên xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn của người rối loạn mỡ máu, nhờ cung cấp chất xơ, vitamin cùng nhiều hợp chất có lợi cho tim mạch. Rau cải, súp lơ, cà rốt, cà chua, bí đỏ, quả mọng, táo, cam và bưởi đều là những lựa chọn phù hợp, dễ kết hợp trong thực đơn hằng ngày. Mỗi người nên hướng tới ít nhất 400 g rau quả mỗi ngày, đồng thời đạt tối thiểu 25 g chất xơ tự nhiên từ thực phẩm để hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Trái cây nguyên quả được ưu tiên hơn nước ép, bởi cách ăn này giữ lại phần chất xơ và hạn chế tình trạng nạp nhiều đường tự do trong thời gian ngắn. Yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám cùng đậu đen, đậu đỏ, đậu xanh và đậu nành cũng đem lại nguồn chất xơ, vitamin và dưỡng chất đáng kể. Đặc biệt, chất xơ hòa tan trong yến mạch và các loại đậu có thể làm giảm hấp thu cholesterol tại đường ruột, qua đó hỗ trợ hạ LDL-C ở mức độ vừa phải. Nguồn đạm nên được thay đổi linh hoạt, trong đó cá thu, cá hồi, cá nục, cá trích và cá mòi vừa giàu đạm, vừa cung cấp omega-3 có lợi cho hệ tim mạch. Người bệnh có thể luân phiên cá với thịt gia cầm bỏ da, đậu phụ, đậu đỗ và các nguồn đạm thực vật, thay vì thường xuyên ăn thịt đỏ nhiều mỡ. Cách lựa chọn này giúp bữa ăn đa dạng hơn, đồng thời giảm lượng chất béo không có lợi thường đi kèm các phần thịt nhiều mỡ. Các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, hạt điều, hạt chia, hạt lanh, vừng và mè cung cấp chất béo không bão hòa, chất xơ cùng nhiều dưỡng chất khác. Khi sử dụng, nên chọn loại không tẩm muối, không phủ đường và không chiên qua nhiều dầu để tránh làm tăng năng lượng hoặc natri trong khẩu phần. Dầu ô liu, dầu cải, dầu đậu nành và dầu hướng dương có thể dùng thay mỡ động vật, bơ hoặc những nguồn chất béo bão hòa khác. Ngược lại, thịt mỡ, da gia cầm, bơ, kem, phô mai nhiều béo, mỡ động vật, dầu dừa và dầu cọ cần được hạn chế trong thực đơn thường ngày. Một ngày ăn phù hợp có thể bắt đầu bằng yến mạch hoặc bánh mì nguyên cám, dùng cùng sữa ít béo không đường hoặc ít đường và một phần trái cây tươi. Bữa trưa nên gồm cơm gạo lứt hoặc ngũ cốc nguyên hạt, cá hay thịt nạc cùng nhiều rau, trong khi bữa phụ có thể dùng một lượng nhỏ hạt không muối. Bữa tối nên ưu tiên cá, đậu phụ hoặc thịt gia cầm bỏ da ăn kèm rau xanh, còn phương pháp chế biến thích hợp gồm hấp, luộc hoặc áp chảo với rất ít dầu. Người có mỡ máu cao cần đặc biệt kiểm soát thực phẩm giàu chất béo bão hòa như thịt đỏ, sữa nguyên kem, bơ và một số loại dầu nhiệt đới, vì chúng có thể làm tăng cholesterol xấu. Đường và tinh bột tinh chế cũng cần giảm, nhất là khi triglyceride tăng, với các món cần lưu ý gồm nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, bánh ngọt và nước ép nhiều đường. Rượu bia có thể làm triglyceride tăng, vì vậy người đang có chỉ số triglyceride cao nên hạn chế tối đa loại đồ uống này trong sinh hoạt hằng ngày. Theo VnExpress dẫn lời bác sĩ Phương, chế độ ăn cần cá thể hóa dựa trên kiểu rối loạn mỡ máu, cân nặng, đường huyết, huyết áp và các bệnh lý đi kèm. Một số người tăng cholesterol do di truyền hoặc thuộc nhóm nguy cơ tim mạch cao vẫn cần dùng thuốc, đồng thời tái kiểm tra lipid máu định kỳ, vận động, kiểm soát cân nặng và theo dõi những yếu tố nguy cơ khác.