Vị trí 'ưa thích' của loại ung thư da ác tính, tỷ lệ tử vong cao nhất
Nguồn ảnh: VietnamNet
Nhiều người khi thấy nốt ruồi mới mọc, một vết đen hay mảng da sẫm màu dưới lòng bàn chân thường tặc lưỡi cho qua, cho rằng đó chỉ là nốt ruồi son, vết tụ máu do va đập hoặc nấm kẽ chân nhưng đây có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư.
Nữ bệnh nhân 60 tuổi ở xã ngoại thành Hà Nội đến Bệnh viện Da liễu Trung ương khám với một mảng da màu đen sẫm, loét nhẹ ở kẽ ngón chân.
Bà cho biết mảng da này tồn tại trong thời gian dài, đinh ninh mình bị nấm kẽ chân do làm nông nghiệp, thường xuyên lội nước nên người phụ nữ này tự mua đủ loại thuốc bôi nấm. Dù vậy, tổn thương không thuyên giảm mà ngày càng rỉ dịch, lan rộng. Khi đến bệnh viện thực hiện sinh thiết, kết quả chẩn đoán xác định bà mắc ung thư tế bào hắc tố.
Trường hợp thứ hai cũng cùng chẩn đoán với bệnh nhân trên là nữ bệnh nhân 65 tuổi, dấu hiệu bệnh bắt đầu bằng một vệt đen sần sùi ở vùng gót chân. Bệnh nhân cho biết mình từng dẫm phải đá nhọn nên cứ nghĩ đây là máu bầm chưa tan hết, cộng thêm gót chân hay nứt nẻ nên chủ quan dùng đá bọt chà xát.
"Việc ma sát liên tục không làm vết đen biến mất mà vô tình kích thích tế bào ung thư phát triển mạnh hơn, sần sùi và biến dạng bề mặt", TS.BS Nguyễn Hữu Quang, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật - Tạo hình thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, nói với VietNamNet ngày 26/9.
Hình ảnh ung thư tế bào hắc tố của các bệnh nhân. Ảnh: BSCC
Từ năm 2020 đến nay, Bệnh viện Da liễu Trung ương tiếp nhận hơn 100 trường hợp ung thư hắc tố da (riêng năm 2026 là 15 ca), tuổi trung bình 60,1; nữ chiếm 56,3%. Tổn thương tập trung chủ yếu ở bàn chân và móng chân (90,1%), loét lâm sàng ghi nhận ở 70,4% trường hợp.
Theo bác sĩ Quang, đây là một trong những ung thư da có khả năng tiến triển và di căn nhanh nếu phát hiện ở giai đoạn muộn. Đó là do tế bào ung thư có khả năng sinh sôi nhanh, ăn sâu xuống các lớp dưới da và di căn vào mạch máu, hạch bạch huyết cũng như các cơ quan nội tạng (như não, phổi, gan) trong thời gian rất ngắn.
Về điều trị, bác sĩ Quang cho biết bệnh nhân ngoài phẫu thuật loại bỏ khối u theo tiêu chuẩn, liệu pháp miễn dịch (Pembrolizumab, Nivolumab hay Ipilimumab…) và điều trị nhắm trúng đích đang được áp dụng cho những bệnh giai đoạn III (có di căn hạch vùng hoặc cơ quan xa).
Quy tắc ABCDE giúp nhận biết dấu hiệu cảnh báo
TS Quang đồng thời là Phó trưởng nhóm Ung thư tế bào hắc tố của Bệnh viện, cho biết người dân có thể ghi nhớ quy tắc ABCDE khi tự quan sát các nốt ruồi và tổn thương sắc tố trên da:
A – Asymmetry: Hai nửa tổn thương không đối xứng.
B – Border: Bờ tổn thương không đều, nham nhở hoặc không rõ.
C – Color: Màu sắc không đồng nhất, có nhiều màu hoặc thay đổi màu.
D – Diameter: Kích thước lớn, đặc biệt khi tổn thương tiếp tục phát triển.
E – Evolution: Tổn thương thay đổi theo thời gian về kích thước, hình dạng, màu sắc, bề mặt hoặc triệu chứng.
Ngoài ra, khi thấy xuất hiện tổn thương chảy máu, loét, ngứa, đau hoặc xuất hiện một tổn thương sắc tố mới khác biệt rõ rệt so với những nốt ruồi còn lại nên đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời.
Một mảng da đen sẫm, loét nhẹ ở kẽ ngón chân khiến nữ nông dân 60 tuổi ở một xã ngoại thành Hà Nội nghĩ mình bị nấm do thường xuyên lội nước. Vì tin vào phán đoán ấy, bà tự mua nhiều loại thuốc bôi nấm nhưng tổn thương không giảm, trái lại ngày càng rỉ dịch và lan rộng. Chỉ sau khi đến Bệnh viện Da liễu Trung ương sinh thiết, bà mới biết tổn thương kéo dài bấy lâu thực chất là ung thư tế bào hắc tố.
Một trường hợp khác là nữ bệnh nhân 65 tuổi, phát hiện một vệt đen sần sùi ở vùng gót chân sau lần dẫm phải đá nhọn. Bà cho rằng đó chỉ là máu bầm chưa tan, đồng thời nghĩ tình trạng gót chân nứt nẻ khiến vùng da biến đổi. Việc dùng đá bọt chà xát nhiều lần không làm vết đen biến mất, mà còn khiến bề mặt tổn thương sần sùi, biến dạng rõ hơn.
Trao đổi với VietNamNet ngày 26/9, TS.BS Nguyễn Hữu Quang, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật, Tạo hình thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, cho biết ma sát liên tục có thể kích thích tế bào ung thư phát triển mạnh hơn. Hai câu chuyện trên cho thấy những dấu hiệu tưởng như nấm da, máu bầm hoặc vết chai chân vẫn có thể che giấu một bệnh lý nguy hiểm. Người dân, nhất là người thường xuyên làm việc ngoài đồng hoặc tiếp xúc với nước, không nên tự điều trị kéo dài khi tổn thương sắc tố bất thường không thuyên giảm.
Từ năm 2020 đến nay, Bệnh viện Da liễu Trung ương đã tiếp nhận hơn 100 trường hợp ung thư hắc tố da, trong đó riêng năm 2026 ghi nhận 15 ca. Tuổi trung bình của nhóm bệnh nhân là 60,1, nữ giới chiếm 56,3%, cho thấy bệnh không chỉ liên quan đến người trẻ hoặc một giới tính nhất định. Vị trí tổn thương tập trung chủ yếu ở bàn chân và móng chân, chiếm 90,1%, còn tình trạng loét được ghi nhận ở 70,4% trường hợp.
Theo bác sĩ Quang, ung thư tế bào hắc tố là một trong những loại ung thư da có khả năng tiến triển và di căn nhanh nếu được phát hiện muộn. Các tế bào bệnh có thể sinh sôi nhanh, xâm nhập sâu xuống những lớp dưới da, sau đó đi vào mạch máu và hệ thống hạch bạch huyết. Trong thời gian ngắn, bệnh có thể lan đến những cơ quan quan trọng như não, phổi hoặc gan, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.
Với bệnh nhân, bác sĩ thường cần phẫu thuật loại bỏ khối u theo tiêu chuẩn chuyên môn, tùy thuộc vị trí, kích thước và giai đoạn tổn thương. Ở giai đoạn III, khi bệnh đã di căn đến hạch vùng hoặc cơ quan xa, các phương pháp điều trị miễn dịch và điều trị nhắm trúng đích có thể được áp dụng. Những thuốc miễn dịch được đề cập gồm Pembrolizumab, Nivolumab và Ipilimumab, nhưng lựa chọn cụ thể cần do cơ sở chuyên khoa đánh giá.
Để nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, TS.BS Nguyễn Hữu Quang khuyến nghị người dân ghi nhớ quy tắc ABCDE khi tự quan sát nốt ruồi hoặc những tổn thương sắc tố trên da. A là Asymmetry, chỉ tình trạng hai nửa tổn thương không đối xứng; B là Border, nói đến bờ không đều, nham nhở hoặc không rõ ràng. C là Color, khi tổn thương có màu sắc không đồng nhất, nhiều màu hoặc thay đổi màu; D là Diameter, đặc biệt lưu ý tổn thương kích thước lớn và tiếp tục phát triển; E là Evolution, tức thay đổi theo thời gian.
Ngoài năm dấu hiệu ABCDE, người dân cần đi khám chuyên khoa khi tổn thương mới xuất hiện khác biệt rõ rệt so với những nốt ruồi còn lại trên cơ thể. Các biểu hiện như chảy máu, loét, ngứa, đau, đổi màu, thay đổi bề mặt hoặc lan rộng cũng không nên bị xem nhẹ. Phát hiện sớm, sinh thiết đúng lúc và điều trị tại cơ sở y tế chuyên khoa có thể giúp tránh bỏ lỡ thời điểm quan trọng đối với căn bệnh có tỷ lệ tử vong cao này.
