Sai lầm khi bổ sung men vi sinh cho trẻ

Men vi sinh, hay probiotics, là những vi sinh vật sống được bổ sung với lượng phù hợp nhằm mang lại lợi ích cho cơ thể, đặc biệt tại đường ruột của trẻ. Tuy nhiên, theo ThS.BS Hoàng Thị Hằng, Đơn vị Dinh dưỡng, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, nhiều phụ huynh vẫn dùng sản phẩm tùy ý hoặc sai cách. Những nhầm lẫn này có thể khiến hiệu quả men vi sinh giảm, trong khi tình trạng tiêu hóa của trẻ không được cải thiện như mong muốn. Sai lầm đầu tiên là đánh đồng men vi sinh với men tiêu hóa, dù hai sản phẩm này có thành phần, cơ chế hoạt động và mục đích sử dụng hoàn toàn khác nhau. Men vi sinh chứa các vi khuẩn hoặc nấm men có lợi, góp phần hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột vốn rất quan trọng với sức khỏe trẻ. Ngược lại, men tiêu hóa gồm các enzyme do cơ thể tiết ra, giúp phân giải thức ăn thành những chất dinh dưỡng nhỏ hơn và dễ hấp thu hơn. Một số gia đình cho rằng bổ sung men vi sinh càng thường xuyên, trẻ càng khỏe mạnh, ăn ngon và có sức đề kháng tốt hơn, nhưng quan niệm này không chính xác. Hệ vi sinh đường ruột của trẻ có khả năng tự cân bằng, vì vậy việc sử dụng sản phẩm liên tục không đồng nghĩa với lợi ích tăng thêm. Men vi sinh có thể được cân nhắc khi trẻ tiêu chảy, táo bón, thường xuyên mắc bệnh hoặc phải dùng kháng sinh, nhưng thời gian bổ sung nên theo chỉ định bác sĩ. Men vi sinh cũng không phải phương án xử lý mọi trường hợp trẻ biếng ăn hoặc chậm tăng cân, bởi những biểu hiện này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trẻ có thể thiếu vi chất, ngủ không đủ, gặp vấn đề tâm lý, được bổ sung dinh dưỡng chưa phù hợp hoặc mắc bệnh lý tiêu hóa cần điều trị riêng. Nếu trẻ ăn ít và chậm tăng cân kéo dài, phụ huynh nên đưa con đi khám để xác định nguyên nhân trước khi lựa chọn sản phẩm hỗ trợ. Một lỗi thường gặp khác là pha men vi sinh vào nước nóng hoặc sữa nóng, khiến các chủng lợi khuẩn nhạy cảm với nhiệt độ cao bị suy giảm hoạt tính. Phần lớn lợi khuẩn có thể bị tiêu diệt ở mức nhiệt trên 40 độ C, nên cách pha này dễ làm sản phẩm mất tác dụng ngay trước khi trẻ sử dụng. Phụ huynh nên dùng nước đun sôi để nguội hoặc sữa ở nhiệt độ phòng, sau đó cho trẻ uống ngay sau khi pha. Cho trẻ uống men vi sinh cùng thời điểm với kháng sinh cũng là cách sử dụng không phù hợp, vì thuốc có thể tiêu diệt cả vi khuẩn gây bệnh lẫn lợi khuẩn đường ruột. Khi hai sản phẩm được dùng đồng thời, phần lớn lợi khuẩn vừa bổ sung có nguy cơ bị kháng sinh ảnh hưởng trước khi phát huy tác dụng. Theo bác sĩ Hằng, men vi sinh nên được dùng cách thời điểm uống kháng sinh ít nhất 2-3 giờ để hạn chế tình trạng này. Mỗi chủng lợi khuẩn có cơ chế và tác dụng khác nhau, vì vậy chọn sản phẩm chỉ dựa trên tên gọi chung probiotics có thể không giải quyết đúng vấn đề của trẻ. Lactobacillus reuteri (DSM 17938) hỗ trợ giảm triệu chứng khóc dạ đề, còn Lactobacillus rhamnosus (LGG) hỗ trợ cải thiện tiêu chảy và nhiễm trùng đường ruột. Một số chủng Bifidobacterium, như B.lactis hoặc B.breve, có thể giúp giảm triệu chứng táo bón, nhưng dùng sai chủng thường không đem lại hiệu quả phù hợp. Lợi khuẩn cần thời gian bám dính, sinh sôi và góp phần tái thiết lập cân bằng đường ruột, nên việc dùng vài ngày rồi ngắt quãng có thể khiến rối loạn tiêu hóa dễ tái phát. Trong nhiều trường hợp, liệu trình bổ sung cần kéo dài tối thiểu 2-3 tuần, nhưng phụ huynh vẫn phải tuân thủ hướng dẫn cụ thể của bác sĩ thay vì tự kéo dài hoặc tự dừng thuốc. VnExpress dẫn khuyến cáo rằng gia đình nên ưu tiên chế độ ăn cân đối, đủ chất xơ từ rau xanh và trái cây, cho trẻ bú mẹ đầy đủ, hạn chế lạm dụng kháng sinh, đồng thời đưa trẻ đi khám khi tiêu chảy, táo bón hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài.