Khi phát hiện người có dấu hiệu đột quỵ nên sơ cứu như thế nào trong lúc chờ cấp cứu, đặt nằm nghiêng, nằm ngửa hay giữ nguyên tư thế? (Hoàng Nam, 42 tuổi, Đồng Nai)
Trả lời:
Khi phát hiện một người có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, nếu người bệnh giảm ý thức, có nguy cơ nôn ói, nên đặt nằm nghiêng để hạn chế chất nôn đi vào đường thở. Sau đó, gọi cấp cứu để đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ.
Người đột quỵ có thể đột ngột yếu hoặc liệt nửa người, méo miệng, nói khó. Trường hợp tổn thương não diện rộng, người bệnh có thể rối loạn tri giác, giảm khả năng tự bảo vệ đường thở. Nếu người bệnh nôn khi nằm ngửa, chất nôn có nguy cơ tràn vào đường hô hấp, gây sặc, khó thở.
Người sơ cứu không có chuyên môn không nên tự ý chích máu đầu ngón tay, cạo gió vì các phương pháp này không có tác dụng điều trị đột quỵ. Đột quỵ xảy ra khi mạch máu cung cấp cho não bị tắc hoặc vỡ, khiến tế bào não tổn thương. Do đó, sơ cứu tại nhà bằng những cách này không thể giúp tái thông mạch máu hoặc xử trí xuất huyết trong não.
Người đột quỵ được cấp cứu sớm để hạn chế nguy cơ tử vong và di chứng. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Khi tiếp nhận thông tin có người bệnh đột quỵ, bệnh viện thường kích hoạt quy trình cấp cứu đột quỵ "Code Stroke", ưu tiên chụp CT hoặc MRI và hội chẩn nhanh giữa các chuyên khoa. Quy trình này giúp bác sĩ sớm xác định người bệnh bị nhồi máu não hay xuất huyết não, vị trí và mức độ tổn thương, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Tùy tình trạng, người bệnh có thể được dùng thuốc tiêu sợi huyết, can thiệp lấy huyết khối hoặc phẫu thuật lấy máu tụ.
Khi gặp người đột ngột méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, mất thăng bằng, nhìn đôi, nghi ngờ đột quỵ, bạn nên ưu tiên gọi cấp cứu. Không nên chờ triệu chứng tự hết hoặc áp dụng các biện pháp truyền miệng làm trì hoãn thời gian điều trị, lỡ cơ hội can thiệp bảo tồn chức năng thần kinh của người bệnh.
TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức Trưởng khoa Thần kinh
Trung tâm Khoa học Thần kinh
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp
Khi phát hiện một người đột ngột méo miệng, yếu liệt tay chân hoặc nói khó, việc đầu tiên cần làm là nghĩ đến khả năng đột quỵ.
Nếu người bệnh còn tỉnh táo, hãy giữ họ ở tư thế an toàn, quan sát diễn biến và nhanh chóng gọi cấp cứu thay vì tự tìm cách điều trị tại nhà.
Trong tình huống người bệnh giảm ý thức hoặc có nguy cơ nôn ói, đặt nằm nghiêng giúp hạn chế chất nôn đi vào đường thở và gây sặc.
Đột quỵ có thể khiến người bệnh bất ngờ yếu hoặc liệt một bên cơ thể, méo miệng, nói khó, mất thăng bằng hoặc nhìn đôi.
Khi tổn thương não diện rộng, tri giác có thể rối loạn, đồng thời khả năng tự bảo vệ đường thở cũng suy giảm đáng kể.
Nếu người bệnh nôn trong tư thế nằm ngửa, chất nôn dễ tràn vào đường hô hấp, gây sặc, khó thở và làm tình trạng cấp cứu thêm nguy hiểm.
Tư thế nằm nghiêng trong sơ cứu không chữa được nguyên nhân đột quỵ, nhưng hỗ trợ bảo vệ đường thở trong lúc chờ nhân viên y tế đến.
Người hỗ trợ cần ưu tiên gọi cấp cứu, ghi nhận thời điểm khởi phát triệu chứng và cung cấp thông tin rõ ràng cho lực lượng tiếp nhận.
Không nên chờ các biểu hiện tự hết, bởi mỗi phút trì hoãn đều có thể làm giảm cơ hội bảo tồn chức năng thần kinh cho người bệnh.
Người không có chuyên môn cũng không nên tự ý chích máu đầu ngón tay, cạo gió hoặc áp dụng những phương pháp truyền miệng khác.
Các cách làm này không có tác dụng điều trị đột quỵ, đồng thời có thể khiến gia đình mất thời gian quý giá trước khi người bệnh đến bệnh viện.
Đột quỵ xảy ra khi mạch máu cung cấp cho não bị tắc hoặc vỡ, khiến các tế bào não bị tổn thương nhanh chóng.
Vì vậy, sơ cứu tại nhà bằng chích máu hoặc cạo gió không thể tái thông mạch máu đang bị tắc trong não.
Những biện pháp này cũng không thể xử trí tình trạng xuất huyết não, vốn cần chẩn đoán hình ảnh và điều trị chuyên môn khẩn cấp.
Đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng giúp hạn chế nguy cơ tử vong và di chứng.
Theo thông tin được VnExpress đăng tải, bệnh viện thường kích hoạt quy trình cấp cứu đột quỵ “Code Stroke” ngay khi tiếp nhận người bệnh nghi ngờ.
Quy trình này ưu tiên chụp CT hoặc MRI, đồng thời tổ chức hội chẩn nhanh giữa các chuyên khoa để xác định hướng xử trí.
Bác sĩ cần phân biệt nhồi máu não với xuất huyết não, đánh giá vị trí và mức độ tổn thương trước khi lựa chọn phương pháp điều trị.
Tùy tình trạng cụ thể, người bệnh có thể được dùng thuốc tiêu sợi huyết, can thiệp lấy huyết khối hoặc phẫu thuật lấy máu tụ.
Các phương án này chỉ được quyết định sau khi bác sĩ đánh giá phù hợp, bởi mỗi dạng đột quỵ đòi hỏi cách xử trí khác nhau.
Việc đến bệnh viện sớm giúp người bệnh không bỏ lỡ thời gian can thiệp, đặc biệt trong những trường hợp còn khả năng điều trị tái thông mạch.
TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức, Trưởng khoa Thần kinh thuộc Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, khuyến cáo người dân ưu tiên gọi cấp cứu.
Khi gặp biểu hiện nghi ngờ như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, mất thăng bằng hoặc nhìn đôi, gia đình cần hành động bình tĩnh và nhanh chóng.
Mục tiêu quan trọng nhất của sơ cứu là giữ an toàn cho đường thở, tránh biện pháp thiếu căn cứ và đưa người bệnh đến nơi điều trị càng sớm càng tốt.
