Dễ mệt mỏi, khó duy trì cơ bắp hay vòng bụng ngày càng tăng, giảm sinh lý là dấu hiệu thường gặp khi testosterone ở nam giới suy giảm.
Testosterone thường được biết đến với vai trò điều hòa chức năng sinh dục cho nam, nhưng hormone này còn tham gia duy trì khối cơ, xương, năng lượng, tạo máu và phân bố mỡ. Nồng độ testosterone bắt đầu giảm từ khoảng 30-35 tuổi và diễn tiến từ từ theo thời gian. Tuy nhiên, suy giảm testosterone không chỉ liên quan đến lão hóa mà có thể do nhiều bệnh nền như béo phì, đái tháo đường type 2, các bệnh lý tim mạch - chuyển hóa và nhiều bệnh lý mạn tính khác.
Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Vĩnh Bình, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ ra những biểu hiện có thể cho thấy nam giới đang suy giảm testosterone.
Giảm ham muốn
Suy giảm chức năng tình dục là nhóm dấu hiệu có liên quan rõ nhất với testosterone thấp. Nam giới có thể giảm ham muốn, giảm tần suất cương buổi sáng, khó đạt và duy trì phong độ. Tuy nhiên, rối loạn cương không đồng nghĩa với thiếu testosterone. Bệnh tim mạch, đái tháo đường, béo phì, bệnh thần kinh, thuốc điều trị và yếu tố tâm lý cũng có thể gây ra tình trạng này.
Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tư vấn cho bệnh nhân. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Giảm cơ, tăng mỡ bụng
Testosterone tham gia vào quá trình duy trì khối lượng và sức mạnh cơ bắp. Khi nồng độ hormone giảm, khối cơ giảm và sức cơ yếu hơn. Đồng thời, lượng mỡ lại tăng lên, đặc biệt là mỡ ở vùng bụng.
Bác sĩ Bình lưu ý tuổi không phải yếu tố duy nhất. Béo phì và rối loạn mỡ máu có thể thúc đẩy quá trình lão hóa của tế bào leydig - tế bào chịu trách nhiệm sản xuất testosterone tại tinh hoàn - thông qua viêm mạn tính, stress oxy hóa và rối loạn chức năng tạo năng lượng của tế bào.
Mệt mỏi, giảm năng lượng, thay đổi tâm trạng
Khi nồng độ testosterone thấp, nam giới có thể cảm thấy mệt mỏi, giảm năng lượng, khó tập trung, giảm động lực hoặc thay đổi tâm trạng như dễ cáu gắt, buồn bã. Các triệu chứng này thường không đặc hiệu và có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng khác như thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, trầm cảm, béo phì hoặc bệnh mạn tính.
Một phân tích thuộc Nghiên cứu Lão hóa Nam giới châu Âu (EMAS) thực hiện trên gần 2.400 nam giới 40-79 tuổi tại 8 trung tâm ở châu Âu năm 2003-2005, ghi nhận testosterone toàn phần giảm trung bình khoảng 0,1nmol/L mỗi năm trong thời gian theo dõi khoảng 4,4 năm. Mức thay đổi không lớn và khác nhau giữa từng người, cho thấy không thể dùng tuổi để dự đoán chính xác nồng độ testosterone của một người.
Bác sĩ Bình cho hay, tuổi tác ngày càng tăng không đồng nghĩa với suy giảm testosterone. Hormone này thường giảm từ từ, các biểu hiện không điển hình và có thể kéo dài. Khi đồng thời giảm ham muốn, giảm cương buổi sáng, khó duy trì khối cơ, tăng mỡ bụng, mệt mỏi hoặc thay đổi tâm trạng, nam giới nên đi khám để xác định nguyên nhân. Một số tinh chất như eurycoma longifolia, chiết xuất thông biển Pháp, tinh chất hàu đại dương có thể được sử dụng nhằm hỗ trợ chức năng sinh lý và sức khỏe nam giới.
Đình Diệu
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nam khoa tại đây để bác sĩ giải đáp
Testosterone thường được nhắc đến như hormone gắn với chức năng sinh dục nam, nhưng vai trò của nó còn trải rộng đến cơ bắp, xương, năng lượng, quá trình tạo máu và cách cơ thể phân bố mỡ. Nồng độ hormone này thường bắt đầu giảm từ khoảng 30 đến 35 tuổi, sau đó diễn tiến tương đối từ tốn theo thời gian và khác nhau giữa từng người. Tuy nhiên, tuổi tác không phải nguyên nhân duy nhất, bởi béo phì, đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa cùng nhiều bệnh mạn tính cũng có thể liên quan.
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Vĩnh Bình thuộc Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, một số biểu hiện đời thường có thể gợi ý nam giới đang suy giảm testosterone. Dấu hiệu được xem là liên quan rõ nhất với testosterone thấp nằm ở sự thay đổi chức năng tình dục, dù biểu hiện mỗi người có thể không giống nhau. Nam giới có thể nhận thấy ham muốn giảm, tần suất cương vào buổi sáng thưa hơn hoặc gặp khó khăn khi đạt và duy trì sự cương cứng.
Dù vậy, rối loạn cương không đồng nghĩa với thiếu testosterone, bởi tình trạng này còn có thể xuất phát từ bệnh tim mạch, đái tháo đường, béo phì, bệnh thần kinh, thuốc điều trị hoặc những yếu tố tâm lý. Vì thế, việc chỉ dựa vào một lần gặp khó khăn trong quan hệ để tự kết luận thiếu hormone có thể khiến người bệnh bỏ qua nguyên nhân quan trọng khác. Khi những thay đổi về ham muốn và cương dương kéo dài, người bệnh nên đi khám thay vì tự mua thuốc hoặc sử dụng sản phẩm bổ sung không qua đánh giá y khoa.
Testosterone tham gia duy trì khối lượng cùng sức mạnh cơ bắp, nên nồng độ hormone giảm có thể khiến cơ thể mất cơ và sức cơ suy yếu rõ hơn trong sinh hoạt hoặc vận động. Cùng lúc đó, lượng mỡ trong cơ thể có xu hướng tăng, đặc biệt tập trung ở vùng bụng, tạo nên thay đổi hình thể đôi khi bị nhầm hoàn toàn với hệ quả bình thường của tuổi tác. Bác sĩ Bình lưu ý, béo phì và rối loạn mỡ máu còn có thể thúc đẩy lão hóa tế bào leydig tại tinh hoàn, nơi chịu trách nhiệm sản xuất testosterone.
Quá trình này có liên quan đến viêm mạn tính, stress oxy hóa và rối loạn chức năng tạo năng lượng của tế bào, chứ không chỉ đơn giản do số tuổi tăng lên. Điều đó lý giải vì sao hai nam giới cùng độ tuổi có thể sở hữu thể trạng, khối cơ, vòng bụng và nồng độ testosterone rất khác nhau. Việc tăng mỡ bụng kèm giảm cơ vì thế nên được xem như tín hiệu cần quan sát, nhất là khi xuất hiện đồng thời với các thay đổi về sức khỏe sinh lý.
Mệt mỏi, thiếu năng lượng, khó tập trung, giảm động lực hoặc thay đổi tâm trạng cũng có thể xuất hiện khi testosterone xuống thấp, khiến sinh hoạt và hiệu suất công việc bị ảnh hưởng. Một số người dễ cáu gắt hơn, trong khi người khác cảm thấy buồn bã, thiếu hứng thú, nhưng các biểu hiện này vốn không đặc hiệu cho suy giảm hormone. Thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, trầm cảm, béo phì và nhiều bệnh mạn tính khác cũng có thể gây ra cảm giác tương tự, nên cần đánh giá toàn diện.
Một phân tích thuộc Nghiên cứu Lão hóa Nam giới châu Âu, gọi tắt là EMAS, đã theo dõi gần 2.400 nam giới từ 40 đến 79 tuổi tại tám trung tâm ở châu Âu. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2003 đến 2005, với thời gian theo dõi khoảng 4,4 năm, ghi nhận testosterone toàn phần giảm trung bình khoảng 0,1 nmol/L mỗi năm. Mức giảm không lớn và khác nhau giữa từng người, cho thấy tuổi không thể được dùng đơn độc để dự đoán chính xác nồng độ testosterone của một cá nhân.
Bác sĩ Bình cho biết tuổi càng cao không đồng nghĩa chắc chắn với suy giảm testosterone, bởi hormone này thường giảm chậm, biểu hiện không điển hình và có thể kéo dài âm thầm. Nam giới nên đi khám khi đồng thời gặp giảm ham muốn, giảm cương buổi sáng, khó duy trì khối cơ, tăng mỡ bụng, mệt mỏi hoặc thay đổi tâm trạng. Bác sĩ sẽ giúp xác định nguyên nhân, đánh giá những bệnh lý liên quan và cân nhắc hướng xử trí phù hợp thay vì chỉ tập trung vào một chỉ số hormone.
Theo thông tin được VnExpress đăng tải, một số tinh chất như eurycoma longifolia, chiết xuất thông biển Pháp và tinh chất hàu đại dương có thể được sử dụng nhằm hỗ trợ chức năng sinh lý cùng sức khỏe nam giới. Tuy nhiên, các sản phẩm hỗ trợ không thay thế cho thăm khám, xét nghiệm hoặc điều trị nguyên nhân nền khi người bệnh có dấu hiệu bất thường kéo dài. Nhận diện sớm những thay đổi của cơ thể, duy trì trao đổi với bác sĩ và tránh tự chẩn đoán sẽ giúp nam giới xử lý vấn đề an toàn, đúng hướng hơn.
