Trẻ 10 tuổi ngủ ngáy có đáng lo?

Trẻ 10 tuổi thỉnh thoảng ngáy khi đang cảm lạnh, nghẹt mũi hoặc viêm mũi dị ứng thường chưa phải tình trạng đáng lo, vì đường thở tạm thời bị cản trở. Tuy nhiên, tiếng ngáy trở nên đáng chú ý nếu xuất hiện to, kéo dài gần như mỗi đêm, kèm những khoảng trẻ khựng lại hoặc ngừng thở vài giây khi đang ngủ. Theo tư vấn được VnExpress đăng tải, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám khi ngáy đi cùng mệt mỏi buổi sáng, buồn ngủ ban ngày, giảm tập trung hoặc thay đổi hành vi. Những biểu hiện này có thể liên quan rối loạn hô hấp khi ngủ, trong đó thường gặp nhất là ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Khi trẻ ngủ, cơ vùng hầu họng giãn ra, khiến đường thở trên vốn đã hẹp càng khó lưu thông, đặc biệt khi amidan hoặc VA phát triển quá mức. Viêm mũi dị ứng, bất thường cấu trúc mũi, thừa cân béo phì hoặc bất thường vùng hàm mặt cũng có thể làm luồng khí đi qua khó khăn, tạo tiếng ngáy rõ rệt. Nếu đường thở bị hẹp nhiều, trẻ không chỉ ngáy mà còn có thể thở gắng sức, há miệng, giật mình, xoay trở liên tục hoặc xuất hiện những cơn ngừng thở ngắn. Một số em vã mồ hôi khi ngủ, thở rít, ngủ không yên, thậm chí tím môi trong những đợt hô hấp khó khăn, cần được chú ý đặc biệt. Tình huống trẻ vừa ngáy vừa khựng thở, ban ngày mệt và học tập kém tập trung càng củng cố lý do để gia đình sớm tìm đến chuyên khoa Hô hấp. Giấc ngủ bị gián đoạn kéo dài khiến trẻ dù nằm đủ giờ vẫn không thật sự hồi phục năng lượng, từ đó dễ mệt, cáu gắt và khó duy trì sự chú ý. Ở trường, trẻ có thể học sa sút hoặc thay đổi hành vi, đôi khi bị hiểu nhầm là lười học, tăng động hay thiếu ý thức thay vì đang gặp vấn đề hô hấp. Trường hợp nặng, ngưng thở khi ngủ không được điều trị còn có thể liên quan chậm tăng trưởng, đái dầm ban đêm, tăng huyết áp hoặc ảnh hưởng tim phổi. Cha mẹ nên theo dõi tần suất ngáy, âm lượng tiếng ngáy, tư thế ngủ và những biểu hiện bất thường đi kèm trong nhiều đêm liên tiếp. Các dấu hiệu như ngáy hầu như mỗi đêm, há miệng thở, đau đầu buổi sáng, buồn ngủ ban ngày, học giảm sút hoặc tính tình thay đổi đều cần được ghi nhận. Gia đình có thể quay video ngắn lúc trẻ ngáy, khựng thở hoặc thở gắng sức, giúp bác sĩ có thêm thông tin thực tế khi đánh giá. Khi thăm khám, bác sĩ thường hỏi về thời điểm bắt đầu ngáy, mức độ thường xuyên, tư thế ngủ, nghẹt mũi, viêm mũi dị ứng, hen, cân nặng cùng tình hình học tập. Trẻ có thể được khám mũi họng, đánh giá amidan và VA, nghe phổi, đo oxy máu hoặc đo chức năng hô hấp nếu nghi ngờ hen hay bệnh hô hấp đi kèm. Một số trường hợp cần nội soi tai mũi họng hoặc đo đa ký giấc ngủ để xác định chính xác trẻ có ngưng thở khi ngủ hay không. Điều trị phụ thuộc nguyên nhân, có thể bắt đầu bằng vệ sinh mũi, kiểm soát viêm mũi dị ứng, tránh khói thuốc, bụi và lông thú nuôi trong phòng ngủ. Nếu amidan hoặc VA quá phát gây tắc nghẽn rõ, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật; trẻ thừa cân cần giảm cân an toàn, tăng vận động và điều chỉnh chế độ ăn. Những trường hợp nặng, hoặc còn triệu chứng sau khi xử lý nguyên nhân, có thể cần hỗ trợ hô hấp khi ngủ theo đúng chỉ định chuyên môn. Trong thời gian chờ khám, cha mẹ không nên tự cho trẻ dùng thuốc ngủ, thuốc an thần hoặc thuốc chống dị ứng gây buồn ngủ để giúp trẻ ngủ yên, vì chúng có thể làm tắc nghẽn nặng hơn. Gia đình nên giữ phòng ngủ thông thoáng, loại bỏ khói thuốc, vệ sinh mũi khi trẻ nghẹt, duy trì giờ ngủ phù hợp và quan sát sát sao các cơn ngừng thở. ThS.BS Hoàng Minh Tiến, Đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ đi khám khi các dấu hiệu kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ đến sức khỏe, sinh hoạt.