Phòng EV71 giúp giảm nguy cơ bệnh nặng
Theo số liệu mới nhất từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), trong tuần từ ngày 14/9 đến 20/9/2026 (tuần 38), TPHCM ghi nhận 1.283 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng , tăng 47% so với trung bình 4 tuần trước đó.
Tính từ đầu năm 2026 đến hết tuần 38, tổng số ca tay chân miệng tích lũy tại TPHCM là 35.121 trường hợp.
PGS.TS Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM, cho biết tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, đặc biệt đối với trẻ em dưới 5 tuổi. Đây là nhóm tuổi dễ bị tổn thương nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Nhiều trường hợp có thể diễn biến nặng, thậm chí tử vong.
Từ năm 2011 đến nay, tay chân miệng luôn nằm trong nhóm 5 bệnh truyền nhiễm có số ca mắc và tử vong cao nhất. Tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm tại tất cả các tỉnh, thành. Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận hàng chục nghìn ca mắc, trong đó số ca tập trung chủ yếu tại khu vực phía Nam, chiếm khoảng 60-80% tổng số ca trên cả nước.
Dữ liệu xét nghiệm từ Viện Pasteur TPHCM cho thấy EV71 và các enterovirus khác (EV khác) là những tác nhân gây bệnh tay chân miệng lưu hành đồng thời qua các năm. Các trường hợp mắc tay chân miệng do EV71 thường có diễn biến cấp tính và nguy cơ biến chứng cao hơn.
Hiện bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Trước đây, biện pháp phòng bệnh chủ yếu được khuyến cáo là thực hiện "4 sạch", gồm ăn sạch, uống sạch, ở sạch và chơi sạch.
Ngày 25/9, vaccine phòng bệnh tay chân miệng do virus EV71 chính thức được triển khai tiêm lần đầu tiên tại Việt Nam, được kỳ vọng giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và biến chứng nguy hiểm do EV71 gây ra.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Bác sĩ Trương Hữu Khanh động viên trẻ tiêm phòng bệnh tay chân miệng do virus EV71 (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TPHCM, cho biết, EV71 đáng lo ngại bởi nguy cơ gây bệnh nặng cao hơn do có tính hướng thần kinh mạnh. Virus có thể nhanh chóng gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, đặc biệt tại vùng thân não, hạ đồi và tiểu não, từ đó dẫn đến tổn thương hệ lưới thân não, rối loạn thần kinh thực vật và các biến chứng tim phổi cấp...
Bác sĩ Khanh nhấn mạnh, vaccine phòng tay chân miệng do EV71 chỉ phòng bệnh do tác nhân EV71, không phòng tất cả các loại enterovirus khác gây bệnh tay chân miệng. Tuy nhiên, EV71 được quan tâm đặc biệt bởi có liên quan đến nguy cơ diễn biến nặng và các biến chứng nguy hiểm.
“Nếu phòng ngừa được EV71 thì có thể giảm đáng kể nguy cơ tay chân miệng diễn tiến nhanh, gây biến chứng nặng và tử vong. Trong khi đó, các tác nhân khác gây tay chân miệng nhìn chung có xu hướng gây bệnh nhẹ hơn và phần lớn trường hợp có thể tự khỏi”, bác sĩ này chia sẻ
Những lưu ý đặc biệt về vaccine EV71
Bác sĩ Khanh cho biết, về phản ứng sau tiêm, vaccine này được đánh giá có những phản ứng tương tự như nhiều loại vaccine khác. Trẻ có thể xuất hiện một số biểu hiện nhẹ sau tiêm, sau đó tự hết. Đây là phản ứng của cơ thể trong quá trình hình thành đáp ứng miễn dịch.
Một vấn đề khác được nhiều phụ huynh quan tâm là thời gian vaccine bảo vệ trẻ. Có thông tin cho rằng vaccine có hiệu quả bảo vệ kéo dài 5 năm. Tuy nhiên, do vaccine mới được đưa vào sử dụng nên thời gian theo dõi trong các nghiên cứu cũng có giới hạn. Vì vậy, theo bác sĩ Khanh, không thể lấy dữ liệu theo dõi 5 năm để khẳng định chắc chắn thời gian bảo vệ của vaccine sau mốc này.
Đáng chú ý, trẻ từng mắc tay chân miệng vẫn có thể tiêm vaccine phòng EV71, kể cả trường hợp trước đó từng mắc bệnh do EV71. Nguyên nhân là trẻ vẫn có khả năng tái nhiễm và bệnh vẫn có thể diễn tiến nặng. Khi trẻ đã khỏe và khỏi bệnh thì có thể tiêm vaccine, không nhất thiết phải chờ thêm một khoảng thời gian cố định.
Đối với trẻ trên 6 tuổi, về lý thuyết, đây không phải nhóm được ưu tiên tiêm vaccine do nguy cơ mắc bệnh và nguy cơ xảy ra biến chứng nặng thấp hơn so với trẻ nhỏ. Vì vậy, việc tiêm vaccine cho trẻ trên 6 tuổi có thể được cân nhắc tùy từng trường hợp, nên cân nhắc trong những trường hợp thực sự cần thiết.
Mặt khác, nếu trẻ được tiêm vaccine từ nhỏ, sau khoảng 5 năm trẻ cũng đã bước qua nhóm tuổi có nguy cơ mắc tay chân miệng và biến chứng nặng cao hơn, thường vào khoảng 5-6 tuổi.
Lịch tiêm được phân theo độ tuổi. Trẻ từ 2 tháng đến 2 tuổi được tiêm 3 mũi, trong đó 2 mũi đầu cách nhau khoảng 8 tuần (2 tháng), mũi thứ 3 được tiêm nhắc lại sau 1 năm. Trẻ từ 2 tuổi đến 6 tuổi được tiêm 2 liều, cách nhau khoảng 8 tuần (2 tháng).
Sau khi hoàn thành các liều theo lịch, trẻ không cần tiêm nhắc lại, khác với một số loại vaccine cần tiêm nhắc khi lớn lên.