Kháng sinh có thể gây tổn hại lợi khuẩn đường ruột

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Tại hội thảo về tác động của kháng sinh tới sự phát triển của trẻ tổ chức tại Hà Nội mới đây, PGS-TS-BS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Bộ môn Nhi, Trường ĐH Y Hà Nội, cho biết kháng sinh là "vũ khí" hiệu quả diệt các vi khuẩn gây bệnh, được sử dụng rộng rãi, với khoảng 40% người lớn và 70% trẻ em ít nhất sử ...

Nhưng ở đường ruột, chúng không đủ thông minh để nhận ra vi khuẩn có lợi cho cơ thể, khiến các vi khuẩn đường ruột cũng bị tổn hại sau dùng kháng sinh, đặc biệt, với các trẻ phải dùng kháng sinh dài ngày.

"Do đó, kháng sinh gây ra nhiều tác dụng không mong muốn hơn những điều chúng ta đã từng nghĩ", TS Thúy lưu ý và thông tin thêm: Với hệ tiêu hóa, niêm mạc đường tiêu hóa hình thành bởi các tế bào biểu mô tạo thành các nhung mao giúp hấp thu nước, chất dinh dưỡng vào máu; hàng tỉ vi khuẩn đường ruột tạo nên cân bằng động giữa vật chủ và hệ vi khuẩn đường ruột, tuy nhiên chúng có thể bị tổn thất trước kháng sinh.

PGS-TS-BS Nguyễn Thị Việt Hà, Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Nhi T.Ư, thông tin: Bình thường trong đường ruột luôn tồn tại một quần thể vi khuẩn lành tính với nhiều loài khác nhau. Các vi khuẩn này luôn duy trì ở thế cân bằng, nhằm tăng cường quá trình tiêu hóa, hấp thụ chất dinh dưỡng, thải trừ các chất độc hại, kìm hãm và làm mất tác dụng của các vi khuẩn gây bệnh ở đường ruột. Vi khuẩn đường ruột sản xuất các yếu tố kháng khuẩn, hoạt hóa đáp ứng miễn dịch tại chỗ, tăng cường hàng rào bảo vệ ở ruột, phát triển hệ miễn dịch, đảm nhiệm chức năng tiêu hóa và chuyển hóa. Tuy nhiên, với kháng sinh phổ rộng, khi vào đường ruột, không chỉ tác động lên vi khuẩn gây bệnh mà còn có thể làm suy giảm các nhóm lợi khuẩn. Bifidobacterium, một trong những nhóm vi khuẩn có vai trò quan trọng trong hệ vi sinh đường ruột của trẻ nhỏ, được ghi nhận có thể bị ảnh hưởng đáng kể sau khi trẻ sử dụng kháng sinh. Cùng với sử dụng kháng sinh an toàn, hợp lý, bổ sung probiotics "bền vững" trước kháng sinh giúp điều hòa miễn dịch và phục hồi hệ vi sinh đường ruột ở trẻ em.

Kháng sinh từ lâu đã được xem là "vũ khí" hiệu quả hàng đầu nhằm tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh, với thống kê cho thấy khoảng 40% người lớn và 70% trẻ em từng ít nhất một lần sử dụng. Tuy nhiên, tại hội thảo về tác động của kháng sinh tới sự phát triển của trẻ tổ chức ở Hà Nội mới đây, PGS-TS-BS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Bộ môn Nhi, Trường ĐH Y Hà Nội, cảnh báo các hoạt chất này không đủ khả năng phân biệt vi khuẩn có hại và lợi khuẩn. Việc lạm dụng hoặc dùng kéo dài khiến hệ vi sinh đường ruột chịu tổn thương nghiêm trọng, kéo theo nhiều tác dụng không mong muốn vượt xa các dự đoán trước đây. Phân tích sâu hơn về cơ chế tổn thương, PGS-TS-BS Nguyễn Thị Việt Hà, Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Nhi T.Ư, nhấn mạnh quần thể vi khuẩn lành tính trong đường ruột đóng vai trò duy trì thế cân bằng động để hỗ trợ tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng và kìm hãm tác nhân gây bệnh. Hàng tỉ vi khuẩn này còn sản xuất các yếu tố kháng khuẩn, kích hoạt đáp ứng miễn dịch tại chỗ và củng cố hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột. Khi trẻ sử dụng kháng sinh phổ rộng, các nhóm lợi khuẩn thiết yếu như Bifidobacterium bị suy giảm đáng kể, làm phá vỡ hệ sinh thái vi sinh nội tại. Trước những rủi ro đối với sức khỏe tiêu hóa và miễn dịch của trẻ nhỏ, các chuyên gia y tế khuyến cáo cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc sử dụng kháng sinh an toàn, đúng chỉ định. Bên cạnh đó, giải pháp bổ sung probiotics "bền vững" trước đợt điều trị kháng sinh được xem là hướng đi hiệu quả nhằm điều hòa miễn dịch và chủ động phục hồi hệ vi sinh đường ruột. Việc kết hợp chặt chẽ giữa chỉ định y khoa và can meo phục hồi hệ vi sinh sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị, đồng thời giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực của thuốc đối với sự phát triển toàn diện của trẻ.