Trả lời:
Sa sút trí tuệ là hội chứng suy giảm các chức năng nhận thức như trí nhớ, ngôn ngữ, khả năng phán đoán, định hướng, lập kế hoạch... ảnh hưởng đến sinh hoạt và cuộc sống hàng ngày. Khả năng điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cũng như mức độ tổn thương não của mỗi người.
Sa sút trí tuệ thường tiến triển âm thầm. Giai đoạn đầu, người bệnh có thể quên những việc vừa xảy ra, hỏi lại cùng một vấn đề nhiều lần, khó tìm từ khi nói hoặc mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành công việc quen thuộc. Khi bệnh nặng hơn, người bệnh có thể nhầm lẫn thời gian, đi lạc ở nơi quen thuộc, khó quản lý tiền bạc, uống thuốc sai liều hoặc giảm khả năng tự chăm sóc. Một số trường hợp còn thay đổi tính cách, trở nên thờ ơ, cáu gắt hoặc nghi ngờ người thân.
Alzheimer là nguyên nhân phổ biến gây sa sút trí tuệ. Bệnh liên quan đến những biến đổi bất thường trong não, khiến tế bào thần kinh tổn thương, mất dần theo thời gian. Hiện chưa có phương pháp phục hồi hoàn toàn những tế bào thần kinh đã mất hoặc đưa chức năng nhận thức trở lại như trước khi mắc bệnh. Một số dạng sa sút trí tuệ do thoái hóa thần kinh khác cũng có tính chất tiến triển tương tự.
Các phương pháp điều trị hướng đến mục tiêu làm chậm quá trình suy giảm nhận thức, giúp người bệnh duy trì khả năng tự chăm sóc và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc nhằm cải thiện hoặc ổn định một số triệu chứng nhận thức, kiểm soát mất ngủ, lo âu, trầm cảm, kích động hoặc thay đổi hành vi đi kèm. Vận động phù hợp, duy trì giao tiếp xã hội, thay đổi chế độ dinh dưỡng và giấc ngủ hợp lý, có thể góp phần duy trì chức năng não.
Nếu sa sút trí tuệ liên quan đến các bệnh lý mạch máu não hoặc tổn thương não sau đột quỵ, bác sĩ thường tập trung kiểm soát tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và các yếu tố nguy cơ mạch máu góp phần hạn chế tổn thương não tiếp diễn.
Bạn nên đưa ba đến chuyên khoa Thần kinh để bác sĩ đánh giá trí nhớ, khả năng chú ý, ngôn ngữ, định hướng, tư duy và chức năng điều hành bằng các phương pháp chuyên biệt. Tùy biểu hiện và yếu tố nguy cơ, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm, chụp MRI hỗ trợ khảo sát chi tiết cấu trúc não, chụp CT nhằm khảo sát nhanh não và hệ thống mạch máu.
Người bệnh được chụp MRI 3 Tesla để tầm soát, phát hiện sớm sa sút trí tuệ. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ kết hợp hình ảnh học với khám, đánh giá nhận thức và xét nghiệm cần thiết để nhận diện sớm nguyên nhân, mức độ tổn thương, từ đó can thiệp, điều trị phù hợp.
Người lớn tuổi, có tiền sử đột quỵ, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc gia đình có người mắc sa sút trí tuệ càng cần chủ động kiểm tra khi xuất hiện bất thường. Phát hiện sớm giúp xác định nguyên nhân, can thiệp các yếu tố có thể điều trị, làm chậm suy giảm nhận thức, chủ động kế hoạch chăm sóc lâu dài.
BS.CKII Thân Thị Minh Trung
Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM