Chuyên gia cảnh báo 7 món ăn sáng tiềm ẩn rủi ro suy thận

Bữa sáng vốn được coi là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày nhưng ăn sai cách có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến chức năng thận. Bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận học Đài Loan (Trung Quốc) với hơn 20 năm kinh nghiệm lâm sàng, cho hay nhiều người thường hiểu sai về khái niệm "ăn uống lành mạnh", vô tình vướng vào bẫy thực phẩm kết hợp giàu kali, phốt pho và natri. Dựa trên kinh nghiệm lâm sàng cùng các nghiên cứu dinh dưỡng mới nhất, ông đã tổng hợp 7 món ăn sáng quen thuộc có thể gây nguy hiểm cho người mắc bệnh thận, đồng thời cảnh báo cộng đồng cần cẩn trọng khi lựa chọn thực phẩm cho bữa ăn đầu tiên trong ngày.

Bác sĩ Hung chia sẻ trường hợp một cựu quản lý cấp cao sau khi được chẩn đoán mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn 3 đã quyết định từ bỏ món phở bò quen thuộc để chuyển sang uống "sinh tố xanh" (green latte), loại thức uống thải độc lan truyền phổ biến trên mạng. Mỗi sáng, ông đều xay rau bina (cải bina), chuối, kiwi cùng bột các loại hạt để uống vì tin tưởng tuyệt đối rằng phương pháp này sẽ giúp cơ thể lọc sạch độc tố.

Tuy nhiên, chỉ sau hai tháng, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như tức ngực, tim đập thất thường. Một buổi sáng sau khi uống ly sinh tố xanh, ông bất ngờ ngất xỉu. Khi đưa vào viện cấp cứu, kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ kali trong máu đã tăng vọt lên mức 6,8 mmol/L, còn điện tâm đồ ghi nhận tình trạng rối loạn nhịp tim cực kỳ nguy hiểm với tần số lên tới 140 nhịp/phút. Ê kíp lập tức phát thông báo tình trạng nguy kịch và tiến hành lọc máu cấp cứu.

Chuyên gia giải thích khi thận đã mất khả năng đào thải ion kali hiệu quả, từng ngụm thức uống giàu kali nạp vào cơ thể đều đẩy trái tim đến gần bờ vực ngừng đập. Dù thoát khỏi án tử sau một tuần lọc máu, chức năng thận của bệnh nhân đã suy giảm nghiêm trọng từ giai đoạn 3 sang giai đoạn 4, cận kề nguy cơ phải chạy thận nhân tạo suốt đời.

Nhắc đến chế độ ăn cho người mắc bệnh thận, bác sĩ Hung nhấn mạnh nguyên tắc dinh dưỡng cốt lõi đối với bệnh nhân suy thận mạn tính là hạn chế phốt pho, kali và đạm nhưng vẫn phải đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cùng dưỡng chất thiết yếu. Dù vậy, không ít người vẫn mắc sai lầm nghiêm trọng trong lựa chọn thực phẩm.

Chuyên gia cảnh báo 7 nhóm thực phẩm ăn sáng tiềm ẩn rủi ro lớn bao gồm há cảo và há cảo chiên áp chảo; mì xào teppanyaki; yến mạch cùng ngũ cốc ăn sáng; quẩy nóng và bánh mì nướng mè; cháo ăn kèm đồ muối chua; sinh tố xanh và súp bổ dưỡng; bộ ba bánh mì hamburger, xúc xích, trà sữa.

Há cảo và há cảo chiên áp chảo

Nhiều người cho rằng há cảo có sự kết hợp cân bằng giữa thịt, rau và tinh bột nên rất thích hợp cho người bệnh thận. Tuy nhiên, bác sĩ Hung chỉ ra rằng để nhân bánh có độ ngậy và mọng nước, các hàng quán thường dùng thịt ba chỉ băm có tỷ lệ mỡ rất cao, thường vượt quá 50%. Sự kết hợp giữa vỏ bột tinh bột và nhân thịt nhiều mỡ này không chỉ chứa lượng calo khổng lồ mà còn giàu chất béo bão hòa, yếu tố dễ khởi phát các phản ứng viêm mạn tính trong cơ thể và gây tổn hại đến các vi mạch ở cầu thận.

Nếu chấm thêm nước tương hoặc sa tế, một đĩa bánh nhỏ có thể dễ dàng nạp vào cơ thể hơn 1.000 mg natri. Theo nghiên cứu đăng trên Tạp chí của Hội Thận học Mỹ (JASN), việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ và chất béo bão hòa trong thời gian dài sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tiến triển thành suy thận giai đoạn cuối.

Mì xào Teppanyaki

Mì xào đĩa nóng Teppanyaki là món ăn sáng phổ biến, giúp no lâu và là lựa chọn hàng đầu của nhiều nhân viên văn phòng. Song bác sĩ Hung cho hay bên cạnh bản thân sợi mì, các loại nước sốt đi kèm như sốt tiêu đen hay sốt nấm mới thực sự nguy hiểm. Những loại sốt này được chế biến từ lượng lớn muối, dầu ăn, đường, tinh bột biến tính cùng nhiều chất tạo độ đặc khác nhau.

Chỉ một suất mì xào đĩa nóng đã có thể chứa hơn 1.200 mg natri, gần như vượt quá giới hạn nạp natri cho phép trong cả ngày đối với bệnh nhân thận. Việc tiêu thụ quá nhiều natri sẽ dẫn đến tình trạng tích nước trong cơ thể, gây cao huyết áp và tổn thương trực tiếp đến các cầu thận.

Yến mạch và ngũ cốc

Chuyên gia thận học giải thích một số thương hiệu yến mạch đóng gói trên thị trường thường bổ sung phụ gia phốt phát để tăng hương vị, trong khi bản thân các loại ngũ cốc nguyên hạt tự nhiên đã chứa hàm lượng phốt pho cao. Đối với người khỏe mạnh, đây là nhóm thực phẩm lành mạnh hơn cơm trắng; tuy nhiên, do mất khả năng đào thải phốt pho, người bệnh thận khi ăn vào lại dễ gặp phải tình trạng ngứa ngáy ngoài da, giòn xương, thậm chí vôi hóa tim mạch.

Ông khuyên người bệnh cần đọc kỹ nhãn mác thực phẩm trước khi mua. Theo nghiên cứu đăng trên Tạp chí Dinh dưỡng Thận (JRN), tỷ lệ hấp thụ các chất phụ gia phốt phát vô cơ trong chế độ ăn uống lên tới 90% đến 100%.

Quẩy nóng và bánh mì nướng mè

Bộ đôi ăn sáng truyền thống gồm quẩy nóng và bánh mì nướng mè thực sự là "cơn ác mộng" đối với bệnh nhân thận. Bác sĩ cho hay quẩy chiên ngập dầu chứa hàm lượng chất béo và calo cực kỳ cao. Để tạo độ giòn xốp cho quẩy, các cơ sở sản xuất thường thêm vào các chất làm nở có chứa nhôm hoặc phốt pho.

Theo một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Bệnh Thận Mỹ (AJKD), tình trạng béo phì và hội chứng chuyển hóa sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện đạm niệu (protein trong nước tiểu), từ đó khiến chức năng thận suy giảm với tốc độ nhanh hơn.

Cháo trắng ăn kèm đồ muối chua

Bản thân cháo trắng là thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) cao, khả năng làm tăng đường huyết nhanh không khác gì nước đường. Trong khi đó, các món ăn kèm quen thuộc như dưa chuột muối, ruốc thịt (chà bông), chao và trứng muối đều là thực phẩm chế biến sẵn được ngâm ướp hàm lượng muối rất cao.

Theo hướng dẫn từ Hiệp hội Tim mạch Mỹ(AHA), việc tiêu thụ quá mức natri sẽ dẫn đến tình trạng tích nước trong cơ thể, đồng thời gia tăng đáng kể gánh nặng đào thải muối lên thận.

Sinh tố xanh và canh bổ dưỡng

Bác sĩ Hung cho hay rau bina (cải bina), chuối, kiwi và quả bơ đều là những thực phẩm chứa hàm lượng kali cực kỳ cao. Khi chức năng thận đã suy giảm, khả năng đào thải kali bị cản trở thì việc nạp các loại thức uống này hoàn toàn không phải là "thải độc" mà thực chất là "nạp độc" vào cơ thể. Nồng độ kali trong máu tăng cao có thể trực tiếp dẫn đến rối loạn nhịp tim, thậm chí khiến tim ngừng đập đột ngột.

Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa Kidney International Reports, tăng kali máu là biến chứng nguy hiểm hàng đầu ở bệnh nhân mắc bệnh thận. Do đó, các chuyên gia khuyến cáo người bệnh nên chần sơ rau qua nước sôi trước khi ăn hoặc chế biến.

Hamburger, xúc xích và trà sữa

Bên cạnh đó, bánh hamburger, xúc xích và thịt hun khói đều là thực phẩm chế biến sẵn, thường chứa hàm lượng natri, nitrit cùng phụ gia phốt phát cao. Việc tiêu thụ quá mức các loại thực phẩm này trong thời gian dài có liên quan trực tiếp đến việc gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, bệnh thận và ung thư đại trực tràng. Chỉ riêng một chiếc hamburger hay bánh mì xúc xích ăn sáng kèm nước sốt đã chứa gần hoặc vượt quá 1.000 mg natri. Nếu ăn thêm phô mai, thịt hun khói hay bánh khoai tây chiên, lượng natri nạp vào có thể dễ dàng chạm mức một nửa lượng khuyến nghị tối đa cho cả ngày.

Ngoài ra, thói quen duy trì đồ uống có đường kéo dài cũng gắn liền với nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2 và các bệnh lý tim mạch. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa Circulation khẳng định những người thường xuyên sử dụng thức uống chứa đường có nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa và tim mạch cao hơn đáng kể so với người bình thường.

Bình Minh (Theo TVBS )